آیا گاز طبیعی میتواند ایران را از بحران قیمت نقت نجات دهد؟
با وجود چالشهای متعدد ایران در مواجهه با بازار جهانی گاز طبیعی، صنعت گاز این کشور میتواند از موقعیتهای فراوان ایجادشده در فضای پسابرجام سود ببرد.
پس از سالها مذاکره با شش قدرت جهانی، ایران سرانجام برداشتهشدن رسمی تحریمهای بینالمللی را در روز ۱۶ ژانویه جشن گرفت. جمهوری اسلامی که مدتها منتظر این لحظه بود، به سرعت وارد عمل شد تا سهم خود را در بازار جهانی انرژی گستردهتر کند. برای این کار، مذاکرات متمرکزی با مشتریان بالقوه از یک سو و غولهای نفت و گاز جهان از سوی دیگر آغاز شد تا تولید افزایش یابد و توسعه ابزار حمل و نقل، از جمله ایجاد لولههای جدید، تأسیسات گاز طبیعی مایعشده (LNG) و تانکرها انجام شود. علیرغم اینکه موقعیتهای فراوانی در اختیار ایران قرار دارند، این کشور به دلیل کاهش قیمت نفت و گاز طبیعی، راه سختی را برای دستیابی به اهداف خود پیش رو دارد.
ایران به دلایلی چون فقدان سهم مناسب در بازار کنونی انرژی، معضلات [اقتصادی] داخلی و مشکلاتی که بر صنایع نفت و گاز این کشور اثر گذاشتهاند، نمیتواند تنها با افزایش تولید گاز، انتظار موفقیت در این بازار را داشته باشد. یکی دیگر از موارد تعیینکننده در بازار کنونی گاز، پیشی گرفتن عرضه از تقاضاست. فاکتوری کلیدی که تقاضا را در بازار برای انرژی، بهویژه گاز طبیعی، پایین آورده، رشد کند اقتصاد جهانی است. این، پیامد بحران مالی جهانی در سالهای ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ و رکود سال ۲۰۰۹ است که مورد آخر، هنوز هم پابرجاست. در نتیجه، تقاضای انرژی به میزانی که انتظار میرفت، افزایش نیافت. مضاف بر این، فنآوریهای پیشرفته اخیر در حوزه افزایش بهرهوری انرژی، باعث شده تا مصرف سوختهای فسیلی کاهش یابد و بالطبع بر میزان تقاضا تأثیر بگذارد.
در فضایی که عرضه از تقاضا فزونی گرفته است، رقابت در میان صادرکنندگان نیز جدیتر میشود. بنابراین ایران در رقابتی سخت، با همآوردانی چون روسیه، قطر و ترکمنستان روبهروست. هیچکدام از کشورهای نامبرده، مانند ایران زیر فشار تحریم نبودهاند و زمان مکفی برای تبدیلشدن به یک تولیدکننده و صادرکننده برتر در اختیارشان بود. برای مثال، ایران به دلیل تحریمها نتوانسته بود به سرمایهگذاری خارجی، منابع مالی و فنآوریهای پیشرفته دسترسی داشته باشد تا قادر باشد که مشتریان صنعت گاز خود را جذب کند.
ایران -که دومین رتبه منابع گاز طبیعی در جهان را دارد و به دنبال تولید LNG است- با حریفانی قدرتمند در این عرصه مانند قطر و ایالات متحده روبهروست. قطر از سال ۲۰۰۶ بزرگترین صادرکننده LNG است و در سال ۲۰۱۴، سی درصد از سهم این بازار را در دست داشت. با این که ایالات متحده آمریکا هرگز در میان ۱۰ صادر کننده برتر گاز جهان نبوده، اما تلاش دارد تا با کمک سیستم LNG، به بازارهای دورتر، بهخصوص شرق آسیا گازرسانی کند.
