در ماه اسفند ١٣٩١ مجمع تشخیص مصلحت نظام مصوبه ای را جع به توسعه صنعت و تولید داخلی به نام راهکاری به سوی خودکفایی در صنعت؛ کشاورزی؛ صنايع دفاعي به تصویب رساند. همانند دیگر اسناد راهبردی؛ این مصوبه به امضای رهبری رسیده و مفاد آن به هدف راهبردی دولت تبدیل گشت. یکی از اهداف مهم در این سند نيل به خود کفایی در کشاورزی و تولیدات غذایی به شمار مي ايد - یکی از اهداف مهمی که از آغاز انقلاب اسلامی با موانع متعدد مواجه شده است.
علی رغم اینکه کشور دارای بخش قابل ملاحظه کشاورزی مي باشد (طبق آخرین آمار حدود ۱۳٪ تولید ناخالص ملی و ۲۳٪ از کل نیروی شاغل کشور مربوط به بخش كشاورزي مي باشد )؛ ایران همواره از کمبود سرمایه گذاری و سیاست های سر در گم دولت رنج برده است. در این مقاله کوتاه نگاهی به چالش های پیش روی بخش کشاورزی و راهكارهاي احتمالي دولت جدید در حل مشکلات؛ می اندازیم.
به منظور پی بردن به ظرفیت های بالقوه بخش کشاورزی باید در نظر داشت که تنها ۱۸ میلیون هکتار از اراضی قابل کشت ایران در حال حاضر استفاده می شوند در حالیکه ۱۰ میلیون هکتار زمين دیگر با ظرفیت بهره برداري بلا استفاده مانده است. بدون تردید کمبود منابع آبی یکی از مشکلات عمده است (در حال حاضر بخش کشاورزی حدود ۹۰٪ از منابع آبی کشور را مصرف می کند)؛ اما متخصصان عقیده دارند که سوء مدیریت عامل اساسي كاستي ها در اين بخش به شمار مي ايد. در واقع اولین آماری که نشان از سوء مدیریت دارد اینست که به دلیل روشهاینامناسب تولید؛ انبار و توزیع ۳۰٪ محصولات تولید شده کشاورزی کشور به هدر می رود. واقعیت نگران کننده دیگر پایین بودن راندمان مصرف آب (به گفته متخصصان حدود ۴۰ ٪) است که می توان آن را با دانش روز و تجهیزات جدید افزایش داد. بعلاوه ایران از وارد کنندگان عمده گندم؛ گوشت؛ برنج و دیگر مواد غذایی اولیه می باشد. علی رغم اینکه ایران مواد غذایی دیگری را صادر می کند؛ بر اساس اهداف تبيين شده نظام؛ وضعیت کلی را میتوان غیر رضایت بخش توصیف کرد.
بر طبق اظهارات سجاد سنجابی؛ رییس تشكل هاي حمایت و ترويج کشاورزی: این بخش از نبود مدیران لايق، كمبود سرمایه گذاری و همچنین غیر واقعی بودن کمینه قیمت های تضميني که دولت به کشاورزان قول میدهد؛ رنج می برد. در واقع در طی مدت زمامداری خاتمی (۱۹۹۷-۲۰۰۵) کشاورزان ایرانی از کمینه قیمت خرید مناسب بهره مي بردند؛ اقدامی که موجب بهبود این بخش گشته بود. لیکن تحولات ذيل موجب تغییر در اقتصادی بودن تولیدات کشاورزی در ایران گشت:
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
