صدور فتاوی جدید درباره فیسبوک از سوی برخی مراجع قم، نگرانی روزافزون آنان از آزادی اطلاعات و ارتباطات را نشان میدهد. شبکه اجتماعی فیسبوک از آغاز پیدایش در سال 2004 با بیاعتمادی مسؤولان حکومتی ایران مواجه گشت. این سایت تا پیش از حوادث انتخابات ریاست جمهوری دوم احمدی نژاد به طور متوالی فیلتر و رفع فیلتر شد تا آن که از آن تاریخ به بعد به جهت استفاده کاربران ایرانی از آن برای اطلاعرسانی تجمعات و اعتراضات، به طور کامل فیلتر شد. همچنین از آن زمان به بعد، به طور مکرر در سخنان زمامداران ایرانی از شبکههای اجتماعی اینترنت از جمله فیسبوک به عنوان «ابزار براندازی و جنگ نرم» یاد شده است.
با به قدرت رسیدن دولت میانهروی جدید و ورود برخی از چهرههای آن مانند وزیر امور خارجه کنونی، محمدجواد ظریف به فیسبوک، امید به رفع فیلتر از سایت فیسبوک در بین ایرانیان فزونی یافت. علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران در نوامبر گذشته گفته بود: "من خودم عضو فیسبوک هستم. فیسبوک یک شبکه اجتماعی است و من آن را جزو مصادیق مجرمانه نمی دانم." غلامحسین محسنی اژهای، دادستان کل ایران نیز در ستامبر همین سال از امکان رفع فیلتر فیسبوک در صورت نفی فعالیتهای مجرمانه در آن خبر داده بود. علاوه بر این اظهارات، تعدادی از شخصیتهای سیاسی ایران دارای صفحه رسمی در فیسبوک هستند. سید علی خامنهای، اکبر هاشمی رفسنجانی، بیژن نامدار زنگنه و محمد جواد ظریف از معروفترین آنها هستند.
طرح احتمال رفع فیلتر فیسبوک، واکنش برخی مراجع تقلید قم را در پی داشت. آیت الله مکارم شیرازی در واکنش به سخنان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران در مجرمانه نبودن فعالیت در فیسبوک، از این امر انتقاد کرده و اصرار در رفع فیلتر را ناروا شمرد. این اظهار نظر با واکنش انتقادی از درون و بیرون حوزه مواجه شد. دکتر صادق زیباکلام، استاد اصلاحطلب دانشگاه تهران با ارسال نامهای به مکارم شیرازی از ادله شرعی "حرمت فیسبوک" جویا شد. همچنین وی در تبیین نادرستی ممنوعیت این شبکه اجتماعی نوشت: "اگر اشکال به واسطه بیم سوءاستفادههایی همچون درج صور قبیحه یا مطالبی خلاف عفت عمومی است که عکاسی و سینما را هم باید جایز ندانست. البته دادستان کل کشور، مواردی همچون «انتقال اطلاعات به بیگانگان» را هم حجتی بر جایز ندانستن فیسبوک اعلام فرمودهاند؛ اگرچه بنده نمیدانم کدام اطلاعات را کاربران از طریق فیسبوک میتوانند به دشمن انتقال دهند که از طرق دیگر نمیتوانند!"
مکارم شیرازی در واکنش به این انتقادها، دلیل حرمت فیسبوک را نشر گسترده فساد و انواع گناهان از طريق آن دانسته و آن را به کتب ضاله تشبیه کرده است که عرضه عمومی آنها حرام است. وی فیسبوک را فاقد هر گونه محدودیت و قیود دانسته و آن را محل نشر فساد و انحرافات شمرده است. این در حالی است که پیش از این، مکارم شیرازی و مراجع دیگری در پاسخ به سؤال از استفاده از فیس بوک به منظور نشر معارف اسلامی فتوا داده بودند که در صورت نبود مفسدهای در آن جائز است. مکارم شیرازی خود نیز صفحه ای رسمی در فیسبوک دارد.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
