پل‌های تاریخی اصفهان در خطرند

روزگاری پایتخت ایران قدیم بوده‌است. امروزه٬ کلانشهری در مرکز ایران است که هنوز محل بعضی از زیباترین آثار معماری جهان است. گنبدهای کاشی اصفهان٬ مناره‌های بلند٬ کاخ‌های باشکوه و مساجد به این شهر لقب "نصف جهان" را داده‌اند. این حداقل چیزی است که ایرانی‌ها می‌گویند هر چند خارجی‌ها معمولا در ابراز احساسات ستایشگرشان٬ تردید نمی‌کنند. یکی از جلوه‌های شهر که چشم هر بازدیدکننده‌ای را به خود خیره می‌کند پل‌های افسانه‌ای شهر است. این سازه‌ها روی زاینده رود که از میان اصفهان می‌گذرد ساخته شده‌اند. پل شهرستان٬ قدیمی‌ترین پل روی زاینده رود است. ساخت این پل به زمان ساسانیان برمی‌گردد و در دوره‌های آل بویه و سلجوقیان بازسازی شده‌است. این بنای تاریخی که در قسمت شرقی شهر و در محله قدیمی جی قرار دارد٬  روزگاری نقش اتصال دهنده روستای شهرستان در شمال رود به منطقه کشاورزی جنوب رودخانه را بازی می‌کرد. این پل امروز ورودی محل برگزاری نمایشگاه‌های اصفهان است و هر روز تعداد زیادی عابر پیاده بی اعتنا به تاریخ زیر پایشان٬ از آن رد می‌شوند.

کمی که به سمت غرب برویم به پل خواجو می‌رسیم که توسط پادشاه صفوی٬ شاه عباس دوم حوالی سال ۱۶۵۰ میلادی ساخته شده است. این پل از ۱۴ طاق تشکیل شده و طول آن ۱۳۳ متر و عرض آن ۱۲ متر است. این پل را زیباترین پل در تمام اصفهان نامیده‌اند. طبقه بالایی پل از راهروهایی با سقف طاقی در هر دو طرف تشکیل شده‌است که عابران پیاده از آن عبور می‌کردند. میان این دو راهرو٬ مسیر اصلی قرار دارد که برای تردد با اسب و درشکه مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. وسط پل٬ بنایی ایوان مانند وجود دارد که با کاشی و آثار هنری تزیین شده‌است. این همان مکانی است که شاه در آن می‌نشسته و از منظره رودخانه لذت می‌برده‌است. طبقه پایینی که در آن فضاهای اتاق مانند در کنار هم در یک ردیف وجود دارند٬ برای فرمانداران محلی بوده‌است. هنگام برگزاری جشن‌ها و مراسم می‌نشستند و مسابقات را تماشا می‌کردند. در قسمت غربی پل٬ راه پله‌ای وجود دارد که برای برنامه‌های جمعی و گردهمایی‌ها استفاده می‌شده‌است. پل خاجو هنوز٬ ۳۵۰ سال پس از ساخته‌ شدنش٬ محل برگزاری رویدادهای مختلف است. مردم از همه جای اصفهان برای دورهم بودن٬ آواز خواندن و صحبت کردن اینجا جمع می‌شوند. مینا٬ پزشکی ۳۶ ساله که در اصفهان زندگی می‌کند به المانیتور می‌گوید: "فکر می‌کنم این یکی از زیباترین پل‌های اصفهان است. در شب٬ زمانیکه چراغ ها روشن است و انعکاس نورشان روی رودخانه دیده می‌شود حتی زیباتر هم هست. البته اگر رودخانه آب داشته باشد."

بالاتر در مسیر رودخانه به طولانی‌ترین و شاید مشهورترین پل اصفهان که به نام پل الله وردی خان یا پل سی و سه پل می‌رسیم. این شاهکاری یگانه طی حکومت شاه عباس کبیر٬ پادشاه صفوی و تحت نظارت الله وردی خان٬ یکی از فرماندهان شاه عباس٬ ساخته شد. این پل تقریبا ۳۰۰ متر طول و ۱۴ متر عرض دارد و برای اتصال بلوار معروف چهار باغ به محله جلفا که محل زندگی صنعت‌گران مهاجر ارمنی بود٬ ساخته شده بود. جلفا هنوز هم محله‌ای ارمنی نشین است و کلیسای چهارصدساله وانک٬ در کنار آثار تاریخی دیگری در آن قرار دارد.

رضا٬ یک مهندس عمران ۳۸ ساله ساکن اصفهان نیز در گفتگو با المانیتور اشاره مینا به مشکل کم آبی زاینده رود را تکرار کرد و گفت: "پل‌های خاجو و سی و سه پل و همه‌ی پل‌های دیگر زمان صفوی برای دو منظور ساخته شده بودند. برای عبور و مرور و همینطور سد کردن مسیر آب برای کنترل جریان آب. اما امروز این پل‌ها روی رودخانه‌ای هستند که اغلب بی آب است. بدون وجود آب این پل‌ها هیچ معنا و هدفی ندارند." او همچنین اضافه می‌کند : "این پل‌ها برای این ساخته شده بودند که در آب قرار داشته باشند. نبودن آب به پایه‌های این پل‌ها آسیب‌های جدی می‌زند". مسئله خشک بودن رودخانه که به خصوص در تابستان رخ می‌دهد در سال‌های اخیر باعث اعتراضات مردمی شده‌است. یکی از دلایل خشک شدن رودخانه طرح دولت برای منحرف کردن آب و استفاده از آن در واحدهای صنعتی است.