آیا «برج طغرل»، به راستی متعلق به طغرل است؟
در مورد یک برجِ متعلق به قرن ۱۲ میلادی در شهر ری که با نام طغرل بیگ، بنیان‌گذار سلسله سلجوقی عجین است، اختلاف نظر وجود دارد.
این روزها، شهر تاریخی ری در ایران از جلال و شکوه گذشته خود نشانی ندارد. پایتخت سلجوقیان –یک سلسله ترکمان که به غنای فرهنگ ترکی و ایرانی کمک شایانی کردند- امروزه تبدیل به حومه‌ای از کلان‌شهر تهران شده و نامش بیشتر با مقبرهٔ شاه عبدالعظیم، یکی از امام‌زاده‌های مورد احترام در منطقه تهران، همراه می‌شود. با این حال، نماد دیگر این شهر، برج طغرل، با استواری تمام برجای خود ایستاده است.
طغرل بیگ، سرسلسله سلجوقیان، در سال‌های ۱۰۳۷ و ۱۰۳۸ میلادی بر غزنویان پیروز شد و همراه با برادرش چاغری، بر نواحی غربی خراسان که امروزه در شمال شرقی ایران قرار گرفته، چیره گشت. وی که نامش در حفظ شهر نیشابور نیز مطرح است [و در این شهر تاج‌گذاری کرد]، در سال ۱۰۴۳ میلادی ری را پایتخت خویش قرار داد. طغرل به کشورگشایی پرداخت، نواحی عراق امروزی را تصرف کرد و سلطه سلسله آل بویه بر عباسیان در بغداد را خاتمه داد. او سرانجام از سوی خلیفه عباسی وقت، سلطان بغداد خوانده شد.
امروزه برج طغرل که بدنهٔ تنومند آن از دور مشخص است، در باغی قرار گرفته که توسط ساختمان‌هایی دو-طبقه احاطه شده است. این ساختمان‌ها عمدتاً فروشگاه و محل کسب هستند. برنارد اوکان، استاد برجسته هنر و معماری اسلامی می‌گوید مقایسه برج طغرل با سایر مقبره‌های آن زمان، نشان می‌دهد که «بیشتر بر قدرت نگه‌دارنگی این بنا تکیه شده تا تزیینات آن». ساختار فشردهٔ این مقبره که ۲۰ متر ارتفاع و ۱۶.۶ متر قطر دارد، با وجودی که از کلاهک مخروطی شکل آن اثری نمانده، هنوز بر بلندای ری به چشم می‌خورد.
برج در گرداگرد خود به ۲۲ بال تقسیم می‌شود –که به زعم عده‌ای، به عنوان ساعت طبیعی خورشیدی عمل می‌کند- و دو در دارد که مدخل ورودی ستون ساده بنا هستند. یک وجه مشخصهٔ دیگر در معماری مقبره که باعث دوام بیشتر این ساختمان نسبت به سازه‌های معاصرش شده است، سطح مقطع ستاره‌ای‌شکلِ بیرونی‌اش در دایره‌ای است که گنبد در آن می‌نشیند. پروفسور یوآن هوگ، استاد معماری اسلامی می‌گوید که سلجوقی‌ها «در طرح و ساخت بناهای آجری بی‌همتا بودند».
