درآمدهای مالیاتی، راه ایران برای برون‌رفت از بحران کاهش بهای نفت
دولت ایران که با کاهش درآمدهای نفتی روبه‌روست، تلاش می‌کند تا از راه بالا بردن درآمدهای مالیاتی، وابستگی اقتصاد خود به دلارهای نفتی را کاهش دهد.
تهران، ایران – در حالی که برخی کارشناسان پیشتر از احتمال کاهش بهای نفت در سال ۲۰۱۶ سخن گفته بودند، قیمت نفت خام در هفته جاری به پایین‌ترین میزان خود طی ۱۲ سال گذشته رسید و کمتر از ۳۰ دلار در هر بشکه معامله شد.
با قریب‌الوقوع بودن رفع تحریم‌های هسته‌ای ایران از سوی غرب، بازار نفت در هفته‌های پیش رو شاهد افزایش ورود نفت خام ایران خواهد بود. بر این مبنا، بازاری که هم‌اکنون نیز با اشباع در عرضه روبه‌روست، می‌تواند به‌دلیل جنگ بالقوه قیمت‌‌ها میان صادرکنندگان بر سر افزایش سهم فروش، افت بیشتر قیمت و رسیدن بهای نفت خام تا میزان ۲۰ دلار در هر بشکه را نیز تجربه کند.
ایران موقعیت نسبتاً خوبی در زمینه استقلال از عایدات نفتی دارد. برای مثال، دولت این کشور در پاسخ به تحریم‌ها تلاش کرد تا با دست‌یابی به منابع درآمدی دیگر، وابستگی خود را به نفت تا جای ممکن کاهش دهد. از جمله این تلاش‌ها می‌توان به تمرکز بر صادرات کالاهای غیرنفتی، شامل محصولات معادن و همچنین صنایع پتروشیمیایی برای افزایش درآمدها اشاره کرد. به نظر می‌رسد که این تلاش‌ها مثمر ثمر بوده‌اند. روز پنجم ژانویه، محمدباقر نوبخت، سخن‌گوی دولت، به خبرنگاران گفت که وابستگی بودجه سال آینده خورشیدی به درآمدهای نفتی، به زیر ۲۵ درصد خواهد رسید. این میزان نسبت به آمار ۷۰ درصدی وابستگی به نفت در دهه گذشته، کاهش چشمگیری را نشان می‌دهد.
سیاست دیگری که دولت در پیش گرفته، افزایش درآمدهای مالیاتی است. علیرغم توسعه اقتصادی که ایران در بیش از یک دهه گذشته شاهد آن بوده، اقتصاد این کشور از سیستم مالیاتی توسعه‌نیافته رنج می‌برد و شفافیت مالی هنوز یک چالش بزرگ محسوب می‌شود. در واقع، درآمدهای مالیاتی در ایران تنها ۷ درصد تولید ناخالص داخلی است. با این حال، لازم به ذکر است که در سپتامبر ۲۰۱۵ گزارش‌هایی مبنی بر این که برای نخستین بار در نیم قرن گذشته، درآمدهای مالیاتی دولت از عایدات نفتی پیشی گرفته‌اند، منتشر شد. این خط سیر، حتی در شرایط سخت فعلی اقتصادی نیز به‌طور گسترده حمایت شد. علی صادقیان، یکی از مدرسان دانشگاه در تهران به المانیتور گفت: «هر چند که افزایش مالیات‌ها در زمان رکود اقتصادی می‌تواند اثری منفی بر رشد اقتصادی داشته باشد و قابل توصیه نیست، افزایش درآمدهای مالیاتی از طریق شناسایی موارد جدیدی که مشمول مالیات می‌شوند، یک قدم مثبت است».
