تهران، ایران – استفان دی میستورا، فرستاده ویژه سازمان ملل در امور سوریه، اظهار کرد که قطع روابط میان ایران و عربستان سعودی بر تلاشهای او در جهت پیشبرد کارِ گروه بینالمللی حمایت از سوریه (ISSG) اثری نخواهد گذاشت. با این وجود، دلایلی وجود دارد که نشان میدهد اقدام ریاض برای قطع روابط تجاری و دیپلماتیک با تهران، اثری منفی بر تلاشهای گروه مذکور در جهت حل بحران سوریه خواهد داشت.
قطعنامه شماره ۲۲۵۴ شورای امنیت سازمان ملل که خواستار آتشبس و انتقال قدرت در سوریه است، پس از تلاشهای جدی و رایزنیها از سوی ایالات متحده و شرکای اروپاییاش برای نشاندن عربستان سعودی و ایران پشت میز مذاکره، به نتیجه رسیده بود. با این حال، در پی وقایع ناگوار اخیر در روابط میان تهران و ریاض، مشخص نیست که دو کشور چگونه مذاکرات را در چارچوب گروه بینالمللی حمایت از سوریه دنبال خواهند کرد.
در واقع، نگرانیها درباره اثر بالقوه منفیِ قطع روابط ایران و سعودی بر حل بحران سوریه، غرب را واداشته تا به تلاشهای خود در جهت اقناع تهران و ریاض برای ادامه حضورشان در این فصل از گفتوگوهای گروه بینالمللی حمایت از سوریه، بیافزاید. در این باره، جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید، از عربستان سعودی بابت اعدام شیخ نمر النمر، روحانی شیعه، انتقاد کرد و همزمان ایران را به دلیل حمله به اماکن دیپلماتیک سعودی، مورد شماتت قرار داد. فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در گفتوگوهای تلفنی با وزاری خارجه ایران و عربستان، دو طرف را به آرامش و فروکاستن از تنشها فراخواند. موگرینی همچنین در یک بیانیه، اعدام شیخ نمر را توسط سعودیها تقبیح کرد. فرانک والتر اشتاینمایر، وزیر خارجه آلمان نیز به صورت جداگانه با محکومکردن این اعدام در کنار حمله به اماکن دیپلماتیک سعودی، تأکید کرد که ایران و عربستان باید در جهت کاهش تنشها اقدام کنند. از سوی دیگر، دیوید کامرون، وزیر خارجه بریتانیا بازدید برنامهریزیشده خود را از عربستان سعودی لغو کرد و کانادا نیز در بیانیهای، تنها به محکومکردن اعدام نمر پرداخت.
دور بعدی گفتوگوهای گروه بینالمللی حمایت از سوریه قرار است با حضور نمایندگان دولت سوریه و مخالفان برگزار شود. در حالی که این دور از نشستها، روز ۲۵ ژانویه در سوئیس آغاز میشوند، قطعی است که چالشهای بسیاری دور میز مذاکره به وجود خواهند آمد – و موضع طرفهای درگیر، به شدت از یکدیگر دور خواهد بود. سرنوشت بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه که نه در قطعنامه ۲۲۵۴ شورای امنیت و نه در گفتوگوهای سیاسی فعلی مشخص شده است، یکی دیگر از مواردی است که نوع موضعگیری طرفها درباره آن هنوز روشن نیست. علاوه بر آن، طبقهبندی گروههای غیرتروریستی در میان مخالفان که اجازه دارند پشت میز مذاکره بنشینند -بحثی بسیار مهم در گفتوگوهای صلح- هنوز به سرانجام نرسیده است. فهرست گروههای قابل قبول برای مذاکره، باید به تأیید کمیتهای برسد که ایران نیز جزو آن است. اگر این فهرست در روزها و هفتههای پیش رو تکمیل نشود، واضح است که روز ۲۵ ژانویه شاهد شکست تلاشهای جاری دیپلماتیک و متعاقب آن، عدم دستیابی به نتیجهای مهم، خواهیم بود.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
