سرنوشت تماسهای ایران و آمریکا بعد از اوباما چه خواهد شد؟
بعد از سه سال تماس دیپلماتیک جدی میان ایران و آمریکا که به توافق هستهای منجر شد، آیا دو کشور میتوانند این گشایش را در دولت بعدی آمریکا و بدون حضور جان کری در مقام وزارت خارجه، حفظ کنند؟
واشینگتن - همزمان با آنکه جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، از عربستان سعودی به نیویورک بازمیگردد تا روز ۲۲ آوریل در دومین دیدار این هفتهٔ خود با همتای ایرانیاش، محمد جواد ظریف نیز گفتوگو کند، برخی از مقامهای ایالات متحده و ناظران خارجی در این اندیشهاند که چگونه کانالهای دیپلماتیکی که طی سالهای اخیر بین دولتهای اوباما و روحانی برقرار شده است، در دوران رئیس جمهوری بعدی نیز به کار خود ادامه خواهد داد؟
کانالهایی که در طول سه سال گذشته و در جریان مذاکرات فشردهٔ هستهای بین ایالات متحده و ایران برقرار و به توافق برجستهٔ اتمی ختم شدند که در قالب برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در ماه ژانویه اجرایی شد، تماسهایی رو در رو را میان ظریف و کری و معاونان ارشد آنها در پی داشت. این تماسها میان مقامهای دولتی مانند ارنست مونیز، وزیر انرژی [آمریکا] و علیاکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران هم برقرار شد و هفتهٔ گذشته میان جک لیو، وزیر خزانهداری و رئیس بانک مرکزی ایران، ولیالله سیف و تعدادی از دیپلماتهای میانرتبه و کارشناسان دیگر ملاقاتهایی انجام شد. در واقع، به موازات آنکه ظریف و کری در حاشیهٔ امضاء توافق بینالمللی اقلیمی پاریس در نیویورک دیدار میکنند، تام شانون معاون وزیر خارجه و استفان مول، نماینده وزارت در اجرای برجام، ملاقاتی با عباس عراقچی، معاون وزارت امور خارجه ایران و سایر هشت عضوِ کمیسیون مشترک ناظر بر اجرای برجام در وین خواهند داشت.
اما با وجود تمام پیشرفتها به سوی آنکه تماسهای تقریباً متعارفی میان مقامهای ایرانی و آمریکایی در سالهای اخیر برقرار شود، هنوز تا نهادینهکردن آنها به صورت روابط دیپلماتیک رسمی میان دو کشور، راه زیادی مانده است. این روابط پس از انقلاب ۱۳۵۷ و بحران گروگانگیری، قطع شدند. مضاف بر این، به گفتهٔ اوباما، چشمانداز کوتاهمدتی برای عادیسازی روابط ایران و آمریکا، آنطور که با میانمار و کوبا انجام شد، وجود ندارد. وجود این چشمانداز به صورت جدیتر، از سوی آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی رد شده که رابطه را تهدیدی بنیادین برای ماهیت نظام میبیند.
بن رودس، یک مقام کاخ سفید روز ۲۱ آوریل گفت اوباما میخواهد هر زمان که لازم یا مفید بود، بتواند با ایران درتماس باشد و زمانی که در ماه مارس به کوبا سفر کرد، نشان داد فردی است که میخواد تابوهای قدیمی را بشکند. اما از منظر کاخ سفید، این ایران است که مانع ارتباط عمیقتر با ایالات متحده است.
