لایحه بودجه عمومی کشور ایران در سال 1395 شمسی (2016-2017) در 17 ژانویه گذشته پس از لغو رسمی تحریم های شورای امنیت سازمان ملل متحد از سوی پرزیدنت روحانی به مجلس ایران تحویل داده شد. فرایند بررسی لوایح این بودجه به دلیل نزدیکی به تعطیلات سال جدید به روزهای اخیر کشیده شد و هم اکنون نمایندگان پارلمان ایران به خصوص کمیسیون امنیت ملی و امور دفاعی مجلس سرگرم این لایحه بودجه هستند.

پس از آنکه سازمان برنامه و بودجه ایران به طور رسمی سند بودجه سال جاری را منتشر کرد، در میان بسیاری از رسانه ها و نشریات جریان راست در ایران نوعی شوک برقرار شد. بسیاری از آنان با این تیتر که «دولت بودجه دفاعی کشور را کاهش داد» به دولت روحانی حمله کردند. اما واقعیت چه بود و آیا واقعا بودجه دفاعی ایران در سال جاری نسبت به سال گذشته کاهش داشته است؟ برای پاسخ به این پرسش بهتر است نگاهی به اعداد مالی فصل دفاع و امنیت در بودجه ایران بیاندازیم.

بر اساس تعداد پرسنل رسمی سازمان رزم نیروهای مسلح ایران، ارتش این کشور بالاترین تعداد نیروی نظامی و تاسیسات و تسلیحات را در اختیار دارد. پس از آن، سپاه پاسداران با حدود یک سوم توان نظامی قرار دارد. پس از آن ها، سازمان بسیج، وزارت دفاع و ستادکل نیروهای مسلح قرار دارند. اگرچه ارتش ایران نسبت به سپاه چندبرابر ظرفیت دارد، اما همواره به نسبت بسیار بالایی (حدود دوبرابر) کمتر از سپاه بودجه دریافت می کند.

در سال مالی 2013-2014، یعنی سال آخر دولت احمدی نژاد، مجموع بودجه دفاعی و امنیتی ایران مبلغی بالغ بر 6.240 میلیارد دلار بوده است. این مبلغ در سال بعدی یعنی سال نخست دولت روحانی با مبلغی حدود 1 میلیارد و 850 میلیون دلار افزایش به بیش از 8 میلیارد دلار بالغ شد. اگرچه در آن سال به دلیل سقوط موصل و بخش زیادی از سوریه، دولت مجبور به اعطای بودجه بیشتری به سپاه پاسداران برای هزینه در عراق، سوریه و یمن شده بود. به عبارتی، سپاه پاسداران که در سال مالی 2013-2014 حدود 3 میلیارد و 305 میلیون دلار بودجه دریافت کرده بود، در سال بعد با حدود دو میلیارد دلار افزایش، نزدیک به 5 میلیارد دلار بودجه دریافت کرد. البته این بودجه جدای از درآمدهای خود سپاه به وسیله مشارکت در پروژه های بزرگ اقتصادی است.