دیدارِ غیرمنتظرهٔ محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجهٔ ایران از ترکیه که در روز ۱۲ آگست صورت گرفت، همواره در تهران و آنکارا به یاد خواهد ماند زیرا فصلی جدید در روابط منطقهای میان دو همسایه گشوده است. این رویداد، نخستین دیدار رسمی یک مقام ایرانی از ترکیه پس از کودتای نافرجام ۱۵ آگست در این کشور برای ساقطکردن رجبطیب اردوغان از قدرت بود. به همین صورت، بخشی از ابراز حمایت ایران بود که از نخستین ساعات اقدام به کودتا با تلفنهای ظریف، علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و قاسم سلیمانی، رئیس نیروی قدس، شاخهٔ برونمرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آغاز شد.
یک مقام ارشد ایرانی با شرط محرمانهماندن نامش به المانیتور گفت: «ظریف به آنکارا رفت تا دربارهٔ روابط دوجانبه و مسئلهٔ سوریه گفتوگو کند». این منبع حاضر به ذکر جزئیات نشد. المانیتور برای دریافتن مفاد گفتوگوی سه ساعتهٔ ظریف با اردوغان و جلسهاش با بینالی ییلدریم، نخست وزیر ترکیه و مولود چاووشاوغلو، وزیر خارجه، به کاوشهای عمیقتری پرداخت.
یک منبع دیپلماتیک ایرانی به المانیتور گفت: «غلوّ است اگر بگوییم ایران و ترکیه بر سر اینکه در سوریه چه باید کرد، به توافق کامل رسیدهاند». لیکن وی تأکید کرد: «جنبهٔ مثبت قضیه این است که اکنون زمینهای مستحکم به همراه حسن نیت ایجاد شده و واضح است که ترکیه نیز آمادگی خود را برای پیشروی به سمت بحث دربارهٔ گزینههای جدی و تنظیم یک طرح با همراهی ایران و روسیه، نشان داده است؛ یک استراتژی جدی برای برونرفت [از بحران] که میتواند به خونریزی در سوریه پایان بخشد».
برای تهران واضح است که رسیدن به راه حل در سوریه بدون یک شریک منطقهای مصمم، ممکن نیست و آن شریک، یا باید ترکیه باشد یا عربستان سعودی. با توجه به روابط تهران با ریاض که هر روز به دلایلی چون جنگ لفظی، درگیری در یمن، سوریه، بحرین و لبنان، خصمانهتر میشوند، مصالحه میان دو کشور، رؤیایی است که دستکم در کوتاهمدت، رسیدن به آن محتمل نمینماید.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.