گمانهزنیها برای معرفی نماینده ایران در اسکار ۲۰۱۷ سرانجام با انتخاب "فروشنده" ساخته اصغر فرهادی به پایان رسید؛ هر چند این انتخاب "با اکثریت قوی آرا" صورت گرفت، اما با تردیدها و مخالفتهای گسترده در میان منتقدان این فیلم در ایران همراه بود. به عقیده آنها فروشنده با وجود دریافت دو جایزه اصلی در کن، به دلایلی مانند ایرادات فاحش فیلمنامه، سیاهنمایی و نمایش تصویری غیرواقعی از جامعه ایران، مخالفت با غیرت و دفاع از ناموس و... نمایندهای مناسب برای سینمای ایران در اسکار نیست.
وقتی 17 سال پیش عباس کیارستمی، نخستین نخل طلای کن سینمای ایران را برای فیلم طعم گیلاس بدست اورد، تحسین و توجه زیادی در ایران نصیباش نشد؛ زمان بازگشت او به تهران کسی در فرودگاه به استقبالاش نیامد و صفهای طولانی برای نمایش عمومی فیلماش در سینماها شکل نگرفت. در واقع طعم گیلاس هیچوقت اجازه اکران عمومی در ایران پیدا نکرد. ماجرا اما برای فرهادی و فروشنده به شکل دیگری رقم خورد؛ ایرانیها ابتدا در شبکههای اجتماعی و بعد در فرودگاه از او استقبال گستردهای کردند. مقامهای دولتی و چهرههای فرهنگی و سیاسی به او تبریک گفتند و سینماها برای نمایش فیلماش شاهد صفهای طولانی از ساعت شش و نیم صبح بودند. او خودش هم در فرودگاه به شهاب حسینی –بازیگر فیلم فروشنده- گفته بود: "همین مسیر را عباس کیارستمی به همراه نخل طلا آمده اما عدهای در فرودگاه ایستاده بودند تا او را بزنند."
"در جوامعی مانند ایران كه دولت بر پیكره فرهنگ نظارت و دخالت دارد، برخی فیلمسازان به دلیل طرح موضوعات تبلیغاتی و سفارشی در آثارشان به نهادهای دولتی نزدیكاند و برخی فیلمسازان به دلیل طرح مضامینی جسورانه و گاه تند و تیز در جبهه اپوزسیون فرهنگی قرار میگیرند. فرهادی جزو هیچكدام از این دو گروه نیست."
این حرفها را سعید قطبیزاده، منتقد فیلم در ایران به المانیتور میگوید. او از جمله منتقدانی است که فروشنده را به دلیل "ضعفهای پرشمار و تكراری بودن" در شمار آثار ضعیف اصغر فرهادی میداند: "سینمای فرهادی، سینمایی قصهگوست، متكی بر حضور بازیگران مشهور. و طبیعی است كه این سینما بر خلاف الگوهای شاخص سینمای هنری، با مخاطب عام سروكار دارد. فیلمهای او همواره در شمار پرفروشترین آثار سینمای ایران بوده و هستند، و از این جهت بسیار متفاوتاند با آثار عباس كیارستمی كه یا اجازه نمایش پیدا نمیكردند و یا با فروشی بسیار محدود همراه بودند."
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
