راهپیمایی عدالت؛ زایش یک ائتلاف بینظیر در ترکیه
راهپیمایی عدالت به رهبری کمال کیلیچدار اوغلو، رهبر حزب اپوزیسیون جمهوریخواه خلق، بسیاری از گرایشهای سیاسی را گرد هم آورد. آیا این ائتلاف به راه خود ادامه خواهد داد؟
روز نهم جولای، کمال کیلیچدار اوغلو، رئیس حزب جمهوریخواه خلق ترکیه که اپوزیسیون اصلی دولت این کشور محسوب میشود، به یک راهپیمایی ۲۵ روزه به نام «رژهٔ عدالت» پایان داد. این راهپیمایی که یکی از چشمگیرترین تظاهرات در تاریخ سیاسی ترکیه بود، در مسافتی به طول ۴۲۰ کیلومتر از آنکارا تا استانبول انجام شد و هدف آن اعتراض به سرکوب اپوزیسیون توسط دولت و درخواست بازگشت دموکراسی بود. رژهٔ عدالت، مشابه با راهپیمایی نمک گاندی به طول ۳۹۰ کیلومتر بود که نقطهٔ عطفی در استقلال هندوستان به شمار میرود؛ شباهت اندامی کیلیچدار اوغلو با گاندی و طنین صدای آرامی که دارد، بیشتر به این قیاس دامن میزند. اما مهمتر از همه، این است که راهپیمایی رهبر حزب جمهوریخواه خلق یک نقطهٔ عطف در زندگی سیاسی خود او بود زیرا گروههای متشتّت اپوزیسیون ترکیه را گرد هم آورد؛ کاری که بسیاری باور داشتند هرگز اتفاق نخواهد افتاد.
این رژه به یک تجمع بزرگ در محلهٔ مالتپه در استانبول ختم شد. جایی که جمعیتی عظیم تمامی محوطه را پر کرده بودند و بسیاری نتوانسته بودند به داخل محوطه راه پیدا کنند. به دشواری میتوان گفت چه گروههایی در آن جمع بودند زیرا همگی به پیروی از درخواست کیلیچدار اوغلو، از آوردن نشانها و پرچمهای حزبی خودداری کردند و تنها بنرهای «عدالت» و پرچم ملی ترکیه را حمل کردند. تنها حضور چهرههای معروف و اظهارات مندرج در رسانهها نشان میداد که چه گروههای سیاسی به این راهپیمایی پیوستهاند. احزاب سوسیالیست، گروههایی که به طور سنتی با سیاستهای حزب جمهوریخواه خلق (ج.ه.پ) سر سازگاری ندارند، اتحادیهها و گروههای مختلف جامعهٔ مدنی، در این برنامه شرکت کردند. حزب دموکراتیک خلقها -عمدهترین جنبش سیاسی کردها و منتقد سیاستهای ج.ه.پ در زمینهٔ مسئلهٔ کردها- نیز مشارکت داشت. با این حال، تنها این جناج چپ نبود که شرکت داشت. اعضای پیشین و قانونگذاران ناراضی حزب حاکم عدالت و توسعه (آ.ک.پ) و جداشدگان حزب راستگرای حرکت ملی نیز در میان جمعیت جلب توجه میکردند. هواداران کمالیست حزب جمهوریخواه خلق که کمتر کسی تصور میکرد در کنار احزاب نامبرده بایستند، در تظاهرات حاضر بودند.
فارغ از احزاب گوناگون، شهروندان عادی ترک در تظاهرات، به همین میزان از گرایشهای متفاوت بودند. المانیتور با زنانی برخورد کرد که روسری و چادر به سر داشتند؛ گروههایی که حزب عدالت و توسعه عمدتاً آنها را قربانی سرکوب ج.ه.پ در سالهای پیشین مینامد.
اغلب شرکتکنندگان بالای ۵۰ سال داشتند؛ همان گروه سنی که در طول تظاهرات با تعدادی غالب، در کنار کیلیچدار اوغلو قرار گرفتند. آنگونه که پیشتر در المانیتور اشاره شد، بسیاری از این مردم کسانی بودند که به دنبال عدالت برای فرزندانشان بودند؛ کسانی که پس از کودتای نافرجام اخیر، زندانی یا قربانی اخراجهای گسترده شدند. ویسل کیلیچ ۶۵ ساله، یک چهرهٔ نمادین در جمع بود؛ کسی که در طول راهپیمایی هرگز از کنار رهبر ج.ه.پ کنار نرفت. سر و وضع و اظهارات ویسل کیلیچ در رسانهها نشان میداد که او عمیقاً مذهبی است. فرزند زندانیاش در زمرهٔ سربازانی بود که بدون آنکه بدانند چه میگذرد، در شب کودتا به پل بسفر اعزام شده بودند. زمانی که کیلیچدار اوغلو از کیلیچ شخصاً در سخنرانی مهیج خود تشکر کرد، اشک را به چشمان او آورد.