تصمیم دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا برای خروج از توافق هستهای با ایران، موقعیت ترکیه را از دو طریق در سوریه دچار مشکل کرده است: یکی، تلاش آنکارا برای شکست یگانهای مدافع خلق (YPG) و دیگری، ساقط کردن رژیم بشار اسد. در حال حاضر هر دوی این اهداف بهواسطه جریانهایی که بحران را بهوجود آوردهاند، به سوی شکست و ناکامی پیش رفتهاند.
ترکیه، که مصمم به مقابله با یگانهای مدافع خلق است، عملیاتی را در عفرین، برخلاف خواست جامعه بینالمللی، در ماه ژانویه علیه این گروه انجام داد. آمریکا یگانهای مدافع خلق را حمایت میکند.
جمهوری اسلامی مخالفت خود را با عملیات شاخه زیتون آنکارا در عفرین ابراز کرده بود. رئیس جمهوری ایران، حسن روحانی به شکل علنی خواستار پایان یافتن این عملیات و خروج نیروهای ترکیه شده بود.
مخالفت غیر قابل تغییر ترکیه با رژیم بشار اسد، که پشتیبانانی چون تهران و مسکو دارد، باعث شد تا آنکارا از حمله آمریکا و متحدانش به مواضع رژیم سوریه در ماه آوریل حمایت کند. آنکارا با وجود اطلاع از خشم تهران و مسکو، از این حملات پشیبانی کرد. دولت ترکیه در شرایطی این کار را کرد که علیالقاعده میبایست خیلی هم با احتیاط رفتار میکرد، چرا که به کمک هر دو کشور در سوریه متکی بوده است.
در عوض، با وجود همکاریهای تحت برنامه صلح سوریه در "فرایند آستانه" ایران و ترکیه امروز بیشتر مانند رقبای منطقهای عمل کردهاند تا دوستانی نزدیک. با عمیقتر شدن اختلاف میان اهل سنت و شیعیان بعد از بهار عربی و دخالتهای تهران در مسائل سوریه، اسلامگرایان ترکیه و رسانههای طرفدار دولت نارضایتی عمیقی نسبت به حکومت ایران ابراز کردهاند. به طور خلاصه میتوان گفت که همبستگي اسلامي با افزایش سوء ظن عميق نسبت به اهداف منطقهاي جمهوری اسلامی ایجاد شده است.
رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه، در بهمن ماه سال پیش به هنگام دیدار از منطقه خلیج فارس در بحرین، حملهاش را متوجه حکومت ایران کرد و گفت: «اینجا شاهد بروز یک ملیگرایی پارسی هستیم، و باید جلوی آن را بگیریم. ما نمیتوانیم تنها شاهد این ظلم بمانیم.»
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
