24 Nisan 2013 günü, Türkiye'de 1915 yılında meydana gelen olayları “soykırım” olarak niteleyen gruplar İstanbul Taksim meydanını doldurdular ve içlerinde yurt dışından gelen Ermeniler de olduğu halde, bu topraklarda hayatlarını kaybeden ve büyük acılar çeken milyonlarca Ermeni’yi andılar. Şunun şurasında sadece beş altı yıl önce bile, böylesi bir anma töreninin Türkiye'de yapılabileceğini hayal etmek mümkün değildi. İnsan bu gelişmelere bakınca bir iyimserlik geliştiriyor. Ancak, İstanbul'da Türkiye'nin bu demokratik, ileriye bakan yüzünü temsil eden gelişmeler olurken, Ankara’dan, Türkiye Dışişleri Bakanlığı’ndan Türkiye'nin son 98 yıldır tekrarlamakta olduğu, çok tanıdık bazı kalıp sözlerin tekrar edildiğine tanık oluyorduk.
Dışişleri Bakanlığı Amerikan Başkanı Obama’nın 24 Nisan günü yaptığı açıklamayı kınama tonuna varan bir sertlikle eleştiriyordu : “Tarihi gerçekleri çarpıtan bu açıklamayı her bakımdan sorunlu buluyor ve esefle karşılıyoruz.” Ankara'nın bu sert tonuna yol açan, Obama’nın Osmanlı İmparatorluğu’nun son günlerinde Ermeniler’in acımasızca katledildiğini ve ölüm yürüyüşüne zorlandığını söylemesinden başka bir şey değildi.
Bir tarafta, uzun yıllara dayanan bir tabuyu yıkmış, daha önce hiç olmadığı kadar özgür bir şekilde 1915’de neler olduğunu tartışan bir Türkiye var: Sadece 24 Nisan günü yapılan anma törenlerinde değil, yazılı ve görsel medyada da 1915’den “soykırım” olarak bahseden insanlar özgürce görüşlerini ifade edebiliyorlar.
Ama diğer yandan Türk Hükumeti’nin resmi düzeyde verdiği reaksiyonlara bakınca, en küçük bir değişikliğin bile olmadığı görülüyor. Peki neden? Türkiye nasıl oluyor da kendi içinde özgürce tartışılmasına izin verdiği bir sorunu, hala dünyanın tartışmasına izin vermemeye çalışıyor? Neden başkan Obama’nın sözleri, içinde soykırım ibaresi geçmemesine rağmen, bu denli sert bir reaksiyonla karşılaşıyor? Türkiye, Kürt meselesi gibi büyük sorunları çözmek için ciddi adımlar atarken nasıl oluyor da hala, Ermeni sorunu konusunda yüz yıllık katı kalıplarını tekrar edip duruyor?
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.