İran’ın nükleer programı üzerinde müzakereler, Cenevre’de 20 Kasım’da tekrar başladığında ilk kademe anlaşması artık ulaşılabilir bir hedef olacak.

Anlaşmanın sonuçlandırılması, sadece İran’ın nükleer programı konusunda değil, Suriye’de siyasi çözüm için de dönüm noktası olma potansiyeli taşıyacak. Bunun neticesinde ise Ortadoğu’da bölgesel güvenliğe dönük daha kapsamlı görüşmelere zemin oluşabilir.

BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri ve Almanya’dan oluşan P5+1 Grubu’nun İran’a 9 Kasım’da sunduğu taslağa göre ilk kademe anlaşması altı aylık bir süreyi kapsayacak ve bu arada nihai anlaşma müzakere edilecek. Taslakta şu unsurların yer aldığı bildiriliyor: İran’ın nükleer tesislerinde denetim ve izleme artacak, yüzde 20’lik zenginleştirmenin dondurulması dâhil zenginleştirme faaliyetleri sınırlanacak, Arak Ağır Su Reaktörü’nde santrifüjler ve çift yönlü birleştirme çalışmaları askıya alınacak. Tüm bunların karşılığında İran’a yönelik bazı yaptırımlar kaldırılacak ve İran’a 10 milyar doları bile bulmayan bir rahatlama sağlanacak. Laura Rozen’in bildirdiğine göre, bu kapsamda yabancı bankalarda İran’a ait bazı mevduatlar serbest bırakılacak, otomotiv satışı, petrokimya ve değerli metaller üzerindeki yaptırımlar kalkacak.

Anlaşmaya karşı kampanya yürüten İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, bu koşulların, İran’ı fazlasıyla rahatlatırken İran’ın nükleer programını yeterince yavaşlatmayacağını öne sürüyor. Ben Caspit’in de belirttiği gibi, Netanyahu’nun muhalefeti, İran’ın niyetlerine ilişkin İsrail’in genel temkinini de yansıtıyor. Birçok ABD Kongre üyesi de Netanyahu’nun kuşkularını paylaşıyor ve İran’a yönelik yeni yaptırımlar çağrısına katılıyor. Temsilciler Meclisi Daimi İstihbarat Komitesi’nin Cumhuriyetçi Başkanı Mike Rogers, Al-Monitor’a bu hafta verdiği demeçte İsrail, Suudi Arabistan ve başka müttefiklerin kaygıları dikkate alındığında anlaşma için henüz “çok erken” olduğunu belirtip “Yeni yaptırımlar uygulayarak anlamlı bir şey elde edebiliriz.” diye ekledi.