Selefi tehlike Şiileri bir araya getiriyor

Şii Müslümanlar Hint altkıtasından Arap Yarımadası’na ve Akdeniz bölgesine kadar dünyanın dört bir yanına yayılmış durumdadır. Bu topluluklar farklı millet ve kültürlerden gelir, hatta kimi zaman farklı dini öğretilere sahiptir. Tarihsel olarak hiçbir zaman tek bir devletleri ve tek bir kimlikleri olmamıştır. Ancak Şii karşıtı Selefi akımların son zamanlardaki yükselişiyle Şiiler farklılıklarını bir kenara koyup ortak tehdide karşı aynı eksende birleşiyor.

Şiiliğin muhtelif alt mezhepleri arasındaki öğreti farkları, Şiilerin birbirlerinden uzaklaşmasında önemli rol oynamış ve kimi zaman kavgalara neden olmuştu. Örneğin Yemen’deki Zaidi Şiileri, Onikici Şiilerden neredeyse tamamen koptu ve aralarındaki iletişim yüzyıllar boyunca kesildi. Usuli ve Ekberi öğretileri arasındaki farklılıklar da Irak’ta 18. yüzyıl boyunca çatışmalara yol açtı ve kimi zaman şiddete vararak iki tarafta da kayıplara neden oldu.

İran’da Şii İslami rejimin kurulması da Şii toplulukları arasında farklı karşılandı. Böyle bir siyasi sisteme ilişkin ve rejim kurucularının uyguladığı yöntem ve yaklaşımlara dair ayrılıklar doğdu. Örneğin Necef’teki dini liderler, dini rejim kurmanın meşruiyetine ilişkin farklı görüşleri ve rejimin kimi zaman şiddete başvurması yüzünden Tahran’dan uzak durdu ve rejimle iş birliğine yanaşmadı. İran’daki yeni rejimin dini önderleri ile Kum’daki dini otoriteler (merci) arasında da görüş ayrıklıkları yaşandı.

Bu bitmeyen görüş ayrılıkları, Şiilikte farklı zümreleri ortaya çıkardı. İran ile Necef ekolünün siyasete yaklaşımlarında bilhassa 2003 sonrasında ortaya çıkan farklılıklar bunun bir göstergesidir.