Yeni Libya’da kadınlar geriye gidiyor
Muammer Kaddafi döneminde geniş eğitim olanakları sağlayan, çok eşliliği neredeyse ortadan kaldıran bir ülkede yaşayan Libyalı kadınların durumu devrimin ardından kötüye gitti. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Libya’nın en tanınmış kadın avukatı, aktivist Selva Bugaigis 25 Haziran’da Temsilciler Konseyi seçimlerinde oyunu kullandıktan sonra Bingazi’deki evinde öldürüldü. 2011’deki isyan hareketine liderlik eden Ulusal Geçiş Konseyi’nin (UGK) de üyesi olan Bugaigis’in ardından Libya şubat ayında yeni bir şok yaşadı. Bir başka tanınmış aktivist İntisar El Hasari Trablus şehir merkezinin batısında işlek bir yolda teyzesiyle birlikte öldürüldü.
Kurbanların bilinen aktivistler olması bu iki cinayeti Libya’da da yurt dışında da manşetlere taşıdı. Ne var ki Libya’da kadınlara karşı işlenen diğer cinayet ve suçlar basında yer almıyor. Katillerin bulunup adalete teslim edilmesi şöyle dursun, olayların hiçbiri bugüne kadar ciddiyetle soruşturulmadı.
Muammer Kaddafi rejiminin NATO destekli isyancılar tarafından devrilmesinden bu yana kadınlar yeni Libya’da sözüm ona kurtarıcıları tarafından mağdur ediliyor. Bu “kurtarıcıların” çoğu şimdi kanunsuz milislere dönüşmüş durumda. 2011 savaşında toplu tecavüz iddiaları hâlen araştırılmış değil ve kadına karşı şiddet önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Toplumsal tabular nedeniyle mağdurların ortaya çıkıp konuşması zor. Göreve gelen hükümetler de konuyu araştırmak için ciddi bir çaba sarf etmiş değil.
Yasal mevzuat bakımından belki de en ciddi geriye gidiş Kaddafi döneminde çok eşliliği yasaklayan düzenlemenin kaldırılması oldu. Ekim 2011’de Kaddafi’nin öldürülmesinden kısa süre önce UGK Başkanı Mustafa Abdullah Celil, çok eşlilik yasağının şeriata aykırı olduğunu iddia ederek kaldırılmasını istemişti. Söz konusu kanun 2013’te iptal edildi ve çok eşlilik yine yasal hâle geldi.
