İran milyarlarca dolarını geri alabilecek mi?
İranlı yetkililer yurt dışında dondurulan döviz varlıklarına ilişkin çelişkili açıklamalar yapıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
İran’la altı küresel güç arasındaki nükleer mutabakata giden günlerde Ortak Kapsamlı Eylem Planı (OKEP) olarak anılan anlaşmayla İran’ın 100 milyar doları aşan dondurulmuş varlıklarının serbest kalacağı söyleniyordu. Ancak 15 Temmuz’da İran Merkez Bankası (İMB) Başkanı Veliullah Seyf serbest bırakılacak “kullanılabilir kaynakların” toplamını “İran Merkez Bankası’na ait 23 milyar dolar ve hükümete ait yaklaşık 6-7 milyar dolar” şeklinde açıkladı. İki gün sonra ise Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nun kıdemli üyelerinden Gulamrıza Mesbahi Mogaddam, toplam rakamı 130 milyar olarak telaffuz etti.
Bu tarz farklı açıklamaların kargaşa yaratacağı ortadaydı. Çelişkili demeçler öyle bir tartışma yarattı ki Seyf, Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’ye hitaben açık bir mektup yazmak zorunda kaldı. Rakamların ayrıntısını izah eden Seyf “Dışardaki varlıkların toplamı 107 milyar dolar olsa da bunun sadece 26 milyar dolarlık kısmı kullanılabilir olacak.” dedi.
İşin aslı şu ki her iki rakam da teoride doğru sayılabilir. Seyf’in mektubundaki can alıcı nokta “kullanılabilir” tabiri. Maliye ve Ekonomi Bakanı Alirıza Teyebnia’nın deyimiyle “İran’ın dış varlıklarını nasıl tanımladığınıza bağlı.” Bakana göre İran’ın yurt dışındaki parası 100 milyar doları buluyor ancak kullanılabilir miktar İMB başkanının verdiği rakamla sınırlı.
Bu farkı anlamak için bazı temel rakamları yakından incelemek gerekir. Ayrıntılara geçmeden önce şunu belirtmekte yarar var ki Ortak Eylem Planı ismiyle bilinen ocak 2014 tarihli ara anlaşmanın uygulamaya girmesinden sonra İran dışarıdaki varlıklarının yaklaşık 25 milyar dolarını zaten geri almıştı.
