Rusya’nın Suriye’deki etki gücü ne kadar?
ABD ve Rusya görüş ayrılıklarını bir yana bırakıp BM Güvenlik Konseyi’nden Suriye’de siyasi süreç için karar çıkardı ama Moskova’nın olası bir anlaşmayı Şam’a kabul ettirmek için ne kadar etki gücü olduğu soru işareti. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Washington ve Moskova geçtiğimiz günlerde Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad’ın gelecekteki rolüne ilişkin görüş ayrılıklarını bir kenara koyup BM Güvenlik Konseyi’nden Suriye’yle ilgili kararı oy birliğiyle çıkardı. Kararda Suriye’de neredeyse beş yıldır süren iç savaşı bitirmek üzere ateşkes ve siyasi süreci içeren bir takvim belirlendi. Ancak bir takvim belirlemek ile bu takvimi uygulayabilmek çok farklı iki mesele. Esad’ın ne olacağı konusu, bu son barış çabasının başarılı olup olamayacağını belirleyen kritik bir faktör olacak. Ancak tek faktör bu olmayacak. Etki gücünü doğru tartmak ve bunu doğru zamanda doğru şekilde kullanmak da en az o kadar önemli olacak.
ABD ve birçok müttefik ülke, Rusya Esad üzerindeki etki gücünü kullansın ve siyasi geçiş sürecinde onu görevi bırakmaya ikna etsin diye sabırsızlanıyor. Washington ve başkaları bunu daha önce müzakerenin ön koşulu olarak görüyordu ama Dışişleri Balanı John Kerry’nin son açıklamalarına bakılırsa ABD bu tutumunu yumuşatıyor. Kerry’ye göre “ABD ve ortakları Suriye’de rejim değişikliği denen şeyin peşinde değil.” Esad’ın gidişi müzakere için ön koşul olmaktan çıkmış olsa bile çok muhtemeldir ki Obama yönetiminin nihai anlaşma için öngördüğü başlıca koşullar arasında yerini koruyor.
Bu da önemli bir soruyu gündeme getiriyor: Taraflar belirlenen çerçevede anlaşmaya varırsa Moskova bu anlaşmayı Esad’a nasıl kabul ettirecek? Rusya’nın etki gücü ne kadar?
Bu soruların cevabı kolay değil. Zira kimse etki gücünü evrensel bir ölçüte göre objektif şekilde ölçemez. Öte yandan daha önce Şam’ın sadece silah tedarikçisi ve zaman zaman BM Güvenlik Konseyi’ndeki dostu olan Rusya Suriye’deki askeri müdahalesiyle etki gücünü artırıyor. Rusya’nın hava saldırıları onun İran karşısındaki etki gücünü de artırıyor. İran artık Suriye hükümetine savaşarak destek veren tek devlet değil. Kremlin’in Esad’ı kişi olarak sahiplenmesi Tahran’a göre daha zayıf görünüyor ve bu da önemli bir faktör hâline gelebilir.
