İran’a uygulanan ekonomik ambargonun kalkmasıyla ortaya çıkan iş imkânları birçok ülkenin iştahını kabartırken, Türkiye 2015 yılı başında elde ettiği özel bir imkânı dış politika yüzünden iyi değerlendiremedi. Yaklaşık 10 yıl süren müzakereler sonucunda Türkiye ile İran arasında imzalanan ve 1 Ocak 2015 tarihinde yürürlüğe giren tercihli ticaret anlaşmasında hedef iki ülke arasındaki ticaret hacmini 2015 sonunda 35 milyar dolara çıkarmaktı. Türkiye’den 140, İran’dan 125 üründe gümrük vergilerini aşağı çeken anlaşmanın yürürlüğe girdiği gün açıklama yapan dönemin Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci, “Bugün Türk ve İran ticari hayatının, dostluğunun, siyasi ve ekonomik işbirliğinin çok önemli bir başlangıcıdır” demişti.

Ancak büyük umutlarla yürürlüğe sokulan anlaşmanın birinci yılında alınan sonuç tam anlamıyla hayal kırıklığı yarattı. 2014 yılında 13,7 milyar dolar olan dış ticaret hacmi, 2015 yılı sonunda 35 milyar dolarlık hedefe karşılık 9,7 milyar dolara geriledi. Böylece 2014 yılındaki 13,7 milyar dolarlık ticaretin bile 4 milyar dolar altına düşüldü. Hedeflenen 35 milyar dolar dikkate alındığında, 25 milyar dolar gibi dev bir sapma olduğu görülüyor. 2015 yılında Türkiye’nin İran’dan ithalatı 2014 yılına göre yüzde 38 gerileyerek 9 milyar 833 milyon dolardan 6 milyar 096 milyon dolara indi. İhracat ise 3 milyar 886 milyon dolardan 3 milyar 665 milyon dolara geriledi.

Yıllık 10 milyar metreküp doğal gaz alımına rağmen ithalatın düşmüş olması, Türkiye’nin İran’dan doğal gaz dışı alımlarını azalttığını gösteriyor. Tercihli ticaret anlaşması ile Türkiye’den İran’a gıda, kimya, otomotiv yan sanayi ve demir çelik ürünleri satışının artması bekleniyordu. Bu beklentinin de gerçekleşmediği anlaşılıyor.

2015 yılı dış ticaret hacminin azalması, Türkiye-İran ilişkilerinin zorunlu ürünler dışında alım yapmama noktasına doğru gittiğini gösteriyor. Çünkü 2012 yılından bu yana iki ülke arasındaki ticaret periyodik olarak azalıyor.