Yazar Yaşar Kemal’in “Bozkırın tezenesi” diye tanımladığı ünlü halk ozanı Neşet Ertaş 2009 yılında dönemin Başbakanı Tayyip Erdoğan ile bir televizyon programında karşı karşıya geldi. Sigara yasağı konusunda Erdoğan’ın yüzüne karşı ilk tepkiyi o göstermişti: “Zavallı fakir fukaranın zaten canı burnunda. Elektrik borcu, su borcu var. Ekmeği, zeytini yok. Bir cuarası kalmış. Vatandaşın cuarasına karışmayın.”
2008’de başlayan sigara yasağı 2011 yılına kadar etkili sonuç verse de Neşet Ertaş’ın dikkat çektiği yoksulluk ve tedbirlerin yetersizliği yüzünden mücadelede başa dönüldü. Sigarayla beraber uyuşturucu kullanımı da hızla artmaya başladı.
2008-2011 döneminde yıllık sigara tüketimi 100 milyar adedin altına düşürülmüştü. Türk Toraks Derneği Tütün Kontrol Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. Elif Dağlı 2015 yılı itibariyle kaçak sigara ve sarmalık kıyılmış tütün ürünleri dâhil tüketilen sigara miktarının 125 milyar adede ulaştığını açıkladı. Erkeklerde sigara içme oranı yüzde 39’dan yüzde 42’ye, kadınlarda yüzde 12’den yüzde 13’e çıktı. Asıl tehlike gençlerde. 2003-2012 yılları karşılaştırıldığında 13-15 yaş okul öğrencilerinde sigara kullanımı yüzde 51, diğer tütün kullanımı yüzde 88 arttı.
Al-Monitor’a bilgi veren Türk Toraks Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Oğuz Kılınç sigara tüketiminin yeniden artmaya başlamasında geçim sıkıntısı, tütün arzının kısıtlanamaması, talebi azaltıcı önlemlerin etkisini kaybetmesi gibi nedenlerin etkili olduğunu vurguladı: “Türkiye dünyada tütün tüketen ülkeler arasında yedinci sırada. Gelir dağılımı, adaletsizlik, yurt içindeki sıkıntılar ana sebepler. Dünyada da böyle. İşsiz güçsüzler arasında tüketim yüksek. Yoksulluk, tütün tüketimini artıran başlıca etken. Sosyoekonomik durumu yüksek olanlar daha az içiyor, daha çabuk bırakıyor. İngiltere’de bunun örneği var. 1979’dan beri devam eden tütün kontrol çalışmalarında işsiz güçsüzler arasında, geliri az olanlar arasında sigara içme sıklığında bir değişiklik yok. Genel popülasyona baktığınızda tüketim azalıyor, ama yoksul grubun tüketimi değişmiyor. Onun için tütün kontrolü yapacaksanız, başlamayı engelleyecek en önemli şey halkımızın cebine para koymak, refahını artırmaktan geçiyor.”
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
