Ana içeriğe atla

Sanat sıkıldıkça sıkılıyor

14 yıllık AKP iktidarı süresince sanatçılara uygulanan baskıların temelinde Erdoğan ve iktidar sözcülerinin sanatın eleştirel özünü kabul etmemesi yatıyor.

Turkish artist Mehmet Aksoy is seen behind a model of his sculpture during a news conference in Istanbul January 12, 2011. The fate of a giant peace monument symbolising reconciliation between Turks and Armenians has caused a row in Turkey after Prime Minister Tayyip Erdogan branded it "monstrous" and called for its demolition. The unfinished monument by renowned Turkish sculptor Aksoy consists of two concrete figures more than 30 metres high who face each other on an hill in the northeastern city of Kars.

İstanbul Bilgi Üniversitesi öğrencileri 27 Haziran günü mezuniyet törenlerinde öyle bir pankart açtılar ki, “Türkiye’de sonunda bu da mı oldu” dedirtti. Pankartta “Sanattan, bilimden nefret ediyorlar; tecavüz, hırsızlığa ses etmiyorlar” yazılıydı. Öğrenciler bu pankartla, AKP iktidarını hedef aldılar.

Peki, nasıl oldu da sanat, ‘tecavüz’ sözcüğü ile birlikte anılır oldu? Yanıtın hikâyesi uzun ama özetlemeye çalışalım. Bunun için önce 22 yıl geriye gideceğiz.

Refah Partisi adayı Melih Gökçek küçük bir oy farkı ile 1994’de Ankara Belediye Başkanı seçilince ‘çıplaklık’ gerekçesiyle parklardaki, sokaklardaki heykellere savaş açtı, onları toplatıp bodrumlara hapsetti. Türkiye’nin en önemli sanatçılarından Mehmet Aksoy’un iki dansçı kadın heykeli de bunlardan biriydi. Gökçek o eseri gördü, beğenmedi ve tarihe geçen, “Tükürürüm ben böyle sanatın içine” sözünü etti. O dönem İstanbul Belediye Başkanı olan Cumhurbaşkanı Erdoğan da Gökçek’e “dört dörtlük katıldığını” açıkladı. Erdoğan 2011 yılında da Kars Belediyesi’nin Ermenistan sınırına diktirdiği dev barış heykelini “ucube” buldu. Hangi sanat değeri ile bu sözcüğü kullandığını tartışmak dahi anlamlı olamadı. Erdoğan’ın dediğinin gereği yapıldı, o ‘ucube’ parçalanarak yok edildi. İlginçtir ki bu ‘ucube’ ile ‘içine tükürülen’ eser de ünlü sanatçı Mehmet Aksoy’undu. Aksoy ‘ucube’ sözcüğü için açtığı tazminat davasını kazansa da sonucu değiştiremedi.

AKP’nin bu iki siyasetçide vücut bulan sanat yaklaşımı sonuçlarını bugün Ankara’da ve Türkiye’nin her yanında göstermeye hızla devam ediyor. Örnekleme için önce Bilgi Üniversitesi öğrencilerinin pankartındaki sözcük buluşmasına gidelim.

SUBSCRIBER EXCLUSIVE

Continue reading this exclusive analysis

Original reporting and analysis unavailable elsewhere. Subscribe to AL-MONITOR to read this story and access everything we publish