İran vatandaşlarına hac yasağı konmasına yol açan İran ve Suudi Arabistan arasındaki çekişmeler, İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’in 5 Eylül’deki geleneksel hac mesajında Suudi yönetimini hedef alması ve Suudi dini makamlarının buna sert yanıt vermesiyle devam etti. İran, Suudi Arabistan’ı hac yönetiminde ihmalle suçluyor ve 2015’te 760’tan fazla kişinin ölümünü, yaklaşık bin kişinin de yaralanmasını buna bağlıyor.
Suudi Baş Müftüsü ve Kıdemli Âlimler Konseyi Başkanı Şeyh Abdülaziz El Şeyh, 6 Eylül’de Mekke Gazetesi’ne verdiği demeçte şu ifadeleri kullandı: “Bunların Müslüman olmadığını anlamamız lazım. Bunlar Zerdüşt’tür ve öteden beri Müslümanlara, bilhassa da Sünnilere düşmandır.”
Şeyh, İran’daki siyasi rejime sesleniyordu ancak kullandığı sözcükler ve açıklamasının bağlamı genel olarak İranlı Şiileri hedef aldığı izlenimini bıraktı. Örneğin birçok İranlıdan sadece biri olan Hamaney’e yanıt verirken “onlar” zamirini kullandı. Ayrıca İranlıların İslamiyet öncesi dini olan Zerdüştlüğe odaklanması ve Sünnilere karşı tarihsel husumetten bahsetmesi uluslararası medyanın haberi doğru verdiğinin bir başka göstergesiydi, yani Şeyh genel olarak İranlı Şiileri hedef almıştı.
Bu ton Selefi-Vahhabi söyleminde yeni bir şey değil. Vahhabiliğin Suudi Arabistan’daki tarihine dayanıyor ve günümüzde de devam ediyor. 1962-1999 döneminde baş müftü olan Abdül Aziz Bin Baz, resmi fetvalar ve konuşmaları da dâhil çeşitli vesilelerle Şiileri mürtet olarak nitelemişti. Suudi Arabistan’ın en yüksek dini mercii olan Kıdemli Âlimler Konseyi’nin en yaşlı üyesi İbn Cibrin de 2009’da 76 yaşında hayatını kaybetmeden önce Şiilerin İslam’dan sapan müşrikler olduğu, inançlarını açığa vurdukları takdirde “öldürülmeyi hak ettikleri” yönünde fetvalar vermişti. Şeyh Abdül Rahman El Barak gibi hâlen hayatta olan etkili Suudi din adamları da Şiilerin mürtet sayılmasını, dışlanmasını, nefretle muamele görmesini ve insani yardımlardan mahrum bırakılmasını söyleyen fetvalar yayımlamıştır.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.