TAHRAN, İran — İran ve Türkiye arasında son yıllarda yaşanan gerilimler ikili sorunlardan ziyade bölgesel anlaşmazlıklardan kaynaklanıyor. İki komşu ülkenin son 20 yıldaki ilişkileri incelendiğinde bölgesel konulardaki zıt yaklaşımların aslında tek çatışma kaynağı olduğu görülüyor. Suriye krizinin beşinci yılını aştığı bugünlerde ise İran ve Türkiye’nin Suriye’deki anlaşmazlıklarının azalmaya başladığının işaretleri görülüyor.

Türkiye’nin ana taleplerinden biri Devlet Başkanı Beşar Esad’ın gitmesiydi ancak Esad devrilmedi ve Suriye krizi devam etti. Türkiye Esad’ın görevde kalmasını üstü kapalı olarak kabul etti. Bunun faturası ilk başta ağır oldu ama Ankara yavaş yavaş yeni gerçeklere intibak etmeye çalışıyor. Türk dış politikasında görülen değişim süreci temmuzdaki başarısız darbe girişiminden sonra hızlandı. Darbe girişiminden kısa süre önce Türkiye düşürdüğü Rus uçağı nedeniyle Rusya’dan resmen özür dilemiş ve kendi eliyle yarattığı bu krizi sona erdirmişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan darbe girişiminden sonra ilk dış ziyaretini ağustos ayında Rusya’ya yaptı. St. Petersburg’da bir araya gelen Erdoğan ve mevkidaşı Vladimir Putin ikili ve bölgesel konuları ele aldılar. Rusya’nın Suriye’deki net duruşu dikkate alındığında Türkiye’nin Suriye stratejisinde değişikliğe gideceği konusu o günden bu yana konuşuluyor.

Öte yandan İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, darbe girişiminden önce iki defa Türkiye ziyaretini iptal etmek durumunda kalmıştı. Ağustostaki ziyaretinde ise sadece Türk mevkidaşı Mevlüt Çavuşoğlu’yla değil Erdoğan’la da görüştü ve Türk Cumhurbaşkanı’yla birlikte cuma namazı kıldı.

Zarif’in bu ziyaretinden önce darbe girişimi henüz devam ederken İran’ın Erdoğan’a destek vermesi ilişkilere olumlu yansımıştı. Nitekim Suriye’deki ciddi anlaşmazlıklara rağmen ikili ilişkilerin olumlu seyri devam etti. Zarif, 28 Eylül’de New York’taki BM Genel Kurulu’ndan Tahran’a dönerken sürpriz bir ziyaret için birkaç saatliğine Ankara’ya uğradı.