Türk demokrasisi için son şanslar
Şimdi referandum zamanı ve temel sorular şunlar: Bu gidişe dur demenin siyasi olanakları bulunuyor mu? AKP içinde farklı bir sesin doğma şansı var mı?
Anayasa taslağı parlamentoda AKP ile fiili ortağı MHP’nin oylarıyla yüzde 60 barajını (330 milletvekili) geçerek referanduma sunulma imkanına kavuştu. Anayasa, Cumhurbaşkanı’nın onayı sonrası en geç iki ay içinde referanduma gidilmesini öngörüyor. Bu da en geç nisanın üçüncü haftasında Türkiye seçmenin sandık başına gidecek olması demek.
Anayasa taslağı temel olarak bir sistem değişikliğini, parlamenter yapıdan başkanlık düzenine geçişi öngörüyor. Ancak yakından bakıldığı zaman, önerilenin bundan daha fazlası olduğu ortada. Tasarı Türkiye’yi kuvvetler ayrılığı, güçler arası denge ve fren mekanizmaları gibi çoğulcu demokratik hukuk devleti ilkelerinden uzaklaştıran, çoğunlukçu otoriter bir yapıya doğru sürükleyen bir geçişin tüm unsurlarını içeriyor.
Bu anayasa önerisi sadece içeriğiyle değil, hazırlanma biçimiyle de demokratik gerekler açısından ciddi sıkıntılar taşıyordu. Öneri iktidar partisi tarafından Cumhurbaşkanı danışmalarının denetiminde, toplumsal ve siyasal tartışmaya kapalı olarak hazırlandı. AKP ve MHP arasındaki kapalı görüşmelerde son şeklini aldı. İki partinin oluşturduğu parlamento çoğunluğu vasıtasıyla yine tartışılmadan, mecliste itiş kakış içinde yapılan, kural ihlalleri içeren oturumlarda onaylandı.
Erdoğan’ın eğilimleri doğrultusunda hazırlanan, gücü tek kişinin elinde toplayan, iktidar partisi ve devlet gücünü iç içe sokan, en nihayet “evet ya da hayır” şıklarına sıkışan bir plebisitle kabul ettirilmeye çalışılacak olan bu model, bu şekliyle diğer Türk anayasalarından, askeri cuntanın 1982 Anayasası’ndan bile geri bir noktada bulunuyor.
