İran petrol sevkiyatına başladı ama zorluklar bitmedi
İran’a ait ilk petrol tankerinin Avrupa’ya ulaşması epey heyecan yaratmış olsa da İran enerji sektörünün önünde hâlâ önemli zorluklar var. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
İran’ın İspanyol bir firmaya kiraladığı petrol tankeri ocak ortasında Avrupa’ya ulaştı. Tanker İspanya’nın Algeciras Limanı’na vardığında Ortak Kapsamlı Eylem Planı’nın (OKEP) devreye girişinin birinci yıl dönümünün üzerinden iki gün geçmiş, ABD’de ise yeni Başkan Donald Trump’ın resmen göreve başlamasına sadece günler kalmıştı. İran Ulusal Tanker Şirketi İdare Müdürü Sirus Kianersi bu gelişmeden duyduğu sevinci şöyle ifade etti: “İran gemileriyle ilgili sigorta, sınıflandırma, bayrak ve uluslararası sertifikasyon konularının çözümüyle birlikte bugün OKEP’in ülkemiz deniz taşımacılığına sağladığı yeni bir kazanıma daha tanıklık ettik.”
Nükleer anlaşmadan önce bir İran tankerinin Avrupa’ya petrol götürmesi Avrupa Birliği’nin İran’a uyguladığı yaptırımlar nedeniyle imkânsızdı. Yaptırımlar İran’dan petrol ithalatını yasaklıyor, Avrupa enerji şirketlerinin İran enerji sektörüne girmesini engelliyor, İran’ı uluslararası bankacılık ve sigorta sistemlerinden dışlıyor ve 2012 itibariyle de İran Ulusal Tanker Şirketi’ni Avrupa limanlarından men ediyordu.
İran Ulusal Tanker Şirketi’nin Avrupa’ya yeniden sevkiyata başlaması Tahran için birçok bakımdan büyük bir adımdır ve nükleer anlaşmanın İran’ın uluslararası tecridini sonlandırma yönünde sonuç verdiğini gösteriyor.
İran artık kendi tankerlerini kullanabiliyor. İran’ın tanker filosu epey eski ve bu nedenle kısmen faaliyette olsa da dünyanın en büyük tanker filosu olma özelliğini taşıyor. Yabancı firmalardan hizmet kiralamak yerine kendi tankerlerini kullanmak İran’a maliyet avantajı sağlıyor. Ancak konunun bir de siyasi boyutu var. Nükleer yaptırımların kalkmasına rağmen İran’la iş yapmaya çekinen uluslararası deniz nakliyatçıları ve bunları sigorta eden şirketler, ABD’nin yeni yaptırımlar getirme ihtimali nedeniyle daha da çekingen hâle gelebilir. 2010’da Danimarka’nın taşımacılık devi Maersk, İran’la iş yaptığı gerekçesiyle ABD Hazine Bakanlığı tarafından 3 milyon doları aşan bir para cezasına çarptırılmıştı. Bu bağlamda Tahran’ın kendi gemilerini kullanması sevkiyatların istikrarı açısından ona güvence ve esneklik kazandırıyor.
