Adı son altı-yedi yıldır “çılgın projeler” listesinin başında yer aldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayip Erdoğan’ın 2011’de başladığı söylenen “ustalık” döneminin sembolü yapıldı. O zamandan bu yana ütopyalar, hayaller arasında ilk sırada adından söz edildi, ama henüz ortada projesi yok. “Kanal İstanbul”dan söz ediyorum…

Hukuka uygunluk tartışması hızla hararetlenen Türkiye Varlık Fonu’nun (TVF) yasa gerekçesinde adı yine geçti Kanal İstanbul’un. Proje henüz hiçbir kamu yatırımı içinde görünmese ve bir yasaya konu olmasa da “varmış gibi” konuşuluyor. Hatta ulaştırma bakanları her TBMM bütçe görüşmeleri sunumlarında bu projenin illüstrasyonunu kullanıyor ve “yapılacak işler” arasında gösteriyorlar. Bu “hayali proje” yapıldı yapılacak diye şimdiden İstanbul’un kuzeyinde birçok arsa alındı satıldı, büyük rantlara konu oldu bile. Ne var ki, hiçbir resmi belgede, örneğin, Kalkınma Bakanlığı tarafından koordinasyonu gerçekleştirilmeye çalışılan tüm kamu yatırımlarında, kamu-özel ortaklığı proje demeti içinde Kanal İstanbul’un adı geçmiyor.

Evet, gerçekten de lafı, hayali çok ama hiçbir resmi metinde yer almayan, yasası, fizibilitesi olmayan bu “çılgın proje” ile ilgili tartışmalar belli ki yakında yeniden alevlenecek, anayasa değişikliği ile ilgili referandum propagandalarının da ana temasını oluşturacak. Çünkü referandumdan “evet” çıkması için seferber olacak Erdoğan, “tek adam rejimi” olarak karşı çıkılan olağandışı yetkileri neden istediğini savunurken, Kanal İstanbul projesi ve buna benzer büyük yatırımları gerçekleştirmek için diyor ve demeyi sürdürecek.

“Kalkınmacılık-yatırımcılık-projecilik” her zaman Türkiye toplumunda heyecan yaratan bir tema. Cumhuriyetin kurucu kadrosu bile 1930’lardaki devletçi kalkınma ile toplumda heyecan dalgası oluşturdu ve uluslaşmanın çimentosunu buradan kullandı. Devamında, 1950’lerde, merkez sağı temsil eden Demokrat Parti ve onun devamı sayılan, 60 ve 70’lerde defalarca iktidara gelen Adalet Partisi kitleleri hep altyapı yatırımlarıyla etkilemek istedi. Çoğu Dünya Bankası kredileri ile finanse edilen karayolu, baraj, santral, haberleşme yatırımlarını seçim sandıklarında oya tahvil ettiler.