Türkiye, uzun zamandır el salladığı çift haneli enflasyona dönüş yaptı. Şubat ayında gerçekleşen yükselişle birlikte yıllık tüketici enflasyonu yüzde 10’u geçti. Bu, 58 aydır ilk defa oluyor ve geçici gibi görünmüyor. Tüketici fiyatlarında çift haneyi yaratan etkenler yıl boyunca canlı kalacak gibi. 2017’nin çift haneli enflasyonla kapatılacağına dair önemli işaretler var.
Tüketicinin satın aldığı malların ve hizmetlerin fiyat değişimini ifade eden Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) şubat itibarıyla yıllık yüzde 10,1 arttı. Bazı alt dallarda yıllık artış daha yüksek, bazılarında da daha düşük seyretti. Tüketim sepetindeki yüzde 24’lük ağırlığı ile ilk sırayı alan gıdada yıllık fiyat artışı yüzde 8,7. Hanelerin bütçesindeki yeri yüzde 15 olan konut için harcamalarda da artış yıllık yüzde 7,4’te kaldı. Ama hane bütçelerinde 14’lük yer tutan ulaştırmada yıllık fiyat artışı yüzde 18’i buldu. Hane bütçesindeki payı yüzde 6’ya yakın olan içki-sigara ürünlerinin fiyatı ise yüzde 22’ye yakın artarak zirve yaptı.
Tüketicinin enflasyonu çift haneye, yüzde 10,1’e çıkarken üreticinin sattığı sanayi, maden, enerji mallarını temsil eden Yurt İçi Üretici Fiyatları Endeksi’nde (Y-ÜFE) yıllık artış yüzde 15’in üstüne çıktı. Tüketici fiyatlarının 2017 boyunca çift haneden aşağı inmeyeceğine ilişkin en önemli dayanaklardan biri bu. Sanayiciler fiyatlarını yıllık yüzde 15 artırmışken, bunun tüketiciye yansımaması düşünülemez.
Sanayici (üretici) fiyatları ortalama yüzde 15 dolayında artarken, üretici sepetindeki ağırlığına göre bazı mallardaki yıllık artışlar daha çok dikkat çekti. Örneğin, sepette yüzde 9 dolayında ağırlığı olan tekstil ürünlerinde yıllık artış yüzde 18’e yaklaştı. Demir-çelik ve öteki metallerde artışın yüzde 44’ü bulması en çarpıcı olanı. Bu ölçüdeki artışta dünya cevher, hurda demir, kok fiyatlarının artışı elbette etkili oldu. Yükselmiş döviz fiyatlarıyla bunların tedariki, sanayicinin fiyatlarının çok hızlı artmasında rol oynadı. Yurt içi elektrik, doğal gaz fiyatları düşük tutulduğu için, hatta yüzde 6’ya yakın ucuzlatıldığı için bu dalda YÜFE biraz daha düşük çıktı. İthalata bağımlı üretimi başat olan beyaz eşya, elektronik eşya, makine, kimya gibi sektörlerde ise yıllık artışlar yüzde 16 ila 21 arasında değişti.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.
