ABD Hazine Bakanlığı’nın terörle mücadele kapsamında Devrim Muhafızları’na yaptırımlar uygulaması İran’ın bu kudretli askeri örgütünü yeniden gündeme taşıdı. İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, kararın ardından paylaştığı Twitter mesajında “tüm İranlıların Devrim Muhafızı olduğunu” ve ABD’nin baskısına karşı vatanlarını savunmaya hazır olduklarını söyledi. Bu mesajla birlikte Devrim Muhafızları’nın İran toplumundaki rolü sosyal medyada hararetli tartışmalara konu oldu.
ABD Hazine Bakanlığı’nın kararı ile Zarif’in tepkisi Devrim Muhafızları’nın nasıl ikili bir nitelik kazandığını gösteriyor. Devrim Muhafızları bir yandan İran’ın iç ve dış güvenliğinde başrolde olan siyasi ve askeri bir yapı, bir yandan da motivasyonunu 1979 İslam Devrimi ideolojisinden alarak büyük toplumsal önem kazanan, İran’da vatanseverlik anlayışını şekillendiren kurumların patronu konumunda bir örgüt.
Devrim Muhafızları yıllardır ekonomi gibi evrensel bir alanda da İran toplumuna yakın olmaya ve bu yoldan İslam Cumhuriyeti’nin temel taşı olma özelliğini pekiştirmeye çalışıyor. İran toplumunun geniş bir kesimiyle ekonomik bağlar oluşturan Devrim Muhafızları bunu iki tip kuruluşu kontrol ederek yapıyor. Birincisi hava ve deniz limanlarının işletmesi, yol ve köprü inşaatı, maden ve enerji kaynaklarının çıkarılması gibi stratejik sektörlerde faaliyet gösteren bir dizi şirketin kontrolü, Devrim Muhafızları’na hükümetten gelen ödeneğin ötesinde sağlam bir ekonomik temel kazandırıyor. Devrim Muhafızları’nın kontrol ettiği ikinci tip kuruluşlar ise pek çok zaman yardım vakfı (bonyad) kisvesi altında faaliyet gösteren holdinglerdir. Bu vakıflar üzerinden borsada işlem gören bir dizi şirketin dolaylı hissedarı olan Devrim Muhafızları bu yoldan özel sektöre de nüfuz etmiş oluyor.
Bazı İranlı iktisatçıların savunduğu gibi İran’a nükleer programı nedeniyle uygulanan yaptırımların en önemli sonuçlarından biri Devrim Muhafızları’nın ekonomik faaliyetlerini genişletmesi oldu. Yaptırımların ekonomik bir savaş olduğu ve buna karşı ülkeyi savunmak gerektiği anlayışı bu sürecin gerekçesi oldu ve 1980-88 İran-Irak Savaşı için kullanılan “Kutsal Savunma” tabiri “direniş ekonomisi” vurgusuna dönüştürüldü.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.