Türkiye’nin 24 Kasım 2015 tarihinde bir Rus savaş uçağını düşürmesiyle patlak veren krizin üzerinden iki yıl geçti. Bu süre içerisinde ilişkilerin normale dönebilmesi için iki ülke arasında çok çaba sarf edildi. Rus turistler tekrar Türkiye’ye gelmeye başladı. Türk iş adamlarına konulan vize engeli kaldırıldı. Ticaret hacmi artıyor. Durma noktasına gelen sebze-meyve ihracatının önü açıldı. Ancak bir ürüne ambargo devam ediyordu. Krizin sembolü haline gelen o ürün domatesti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında defalarca görüşme yapıldığı halde ambargo aşılamadı. Liderler “domates dışında her konuda anlaştıklarını” söylediler. Rusya Tarım Bakanlığı kendi çiftçilerinin domates üretmesini teşvik etmek amacıyla böyle bir karar alındığını savundu. Bu arada, doğrudan alınmayan Türk domatesi dolaylı yoldan, başka ülkeler üzerinden Rusya’ya girmeye devam etti.
Uçak düşürme olayının ikinci yıl dönümünde bir sürpriz yaşandı ve Rusya domates ambargosunu kaldırdı. İlk parti ihracat 10 Kasım 2017 günü İzmir’in Bergama ilçesinden yapıldı.
İhracatın başlaması Türkiye’de sevinçle karşılanmıştı. Çünkü bu gelişme iki ülke arasında sorunların tamamen çözüldüğü anlamına geliyordu. Ancak ambargo döneminde Rusya’da 30 dolara kadar çıktığı belirtilen domates fiyatı, kilosu 1,5 dolardan ihracatın başlamasıyla birlikte düşüşe geçerken Türkiye’de tam tersi oldu. Fiyatlar hızla yükselmeye başladı.
Türkiye’de ekim ayında domatesin kilosu 3-4 lira arasında seyrediyordu. Rusya’ya 1,5 dolar üzerinden ihracat yapılması baz etkisi oluşturunca kasım ayında kilo fiyatı 5-6 liraya yükseldi. Aralık ayının ilk haftasında kış sezonuna girilmesi, üretim masraflarının artması gibi gerekçelerle fiyatlar daha da artarak 6-8 lira bandına oturdu. “Domates neden bu kadar pahalandı?” sorusunu yönelttiğimiz birçok manavdan aynı yanıtı aldık: “Rusya’ya ihracat başlamış. Artık biz de pahalı alıyoruz.”
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.