Trump’ın baskısı İran’ı komşularına yöneltiyor

İran hükümetleri yıllardır dış politikada birinci önceliğin tüm komşularla yakın ilişkiler geliştirmek olduğunu söyler. Ancak son yıllarda Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile ilişkilerin kötüye gitmesi daha yapıcı bölgesel ilişkilerin önünde önemli bir engel teşkil ediyor. Ticaret ve yatırım açısından bakıldığında BAE’yle, bilhassa Dubai’yle yaşanan sıkıntılar en olumsuz etkiyi doğuruyor. Zira Dubai, ihracat ve finansal işlemler açısından İran için önemli bir bölgesel merkez konumundaydı.

Son 20 yılda BAE İran’ın başlıca ticaret ortaklarından biri oldu. Bunun ana nedeni, yaptırımlara maruz kalan İran’ın ihracatının önemli bir bölümünü Dubai üzerinden yapmasıydı. Nükleer programla ilgili yaptırımların kalkması Dubai’ye İran’ın artan dış ticaretinden yararlanmak için son derece avantajlı bir konum sağladı. İran’ın uluslararası mali işlemleri açısından da Dubai her zaman en önemli nokta oldu. Dubai’nin gelişkin altyapısı yanında Dubai’de yaşayan çok sayıda İran kökenli Arap aile de ekonomik ve kültürel bağların güçlenmesinde etkili oldu. Dolayısıyla son dönemdeki siyasi iklim İran’ın dış ekonomik ilişkileri bakımından ciddi bir engel oluşturuyor. Abu Dabi’nin Tahran’la ilişkileri soğutma ısrarı Dubai’deki pek çok çevrede hoşnutsuzluğa neden oluyor.

Gazeteci ve Orta Doğu uzmanı Muhammed Salih Sadıkian gibi bazı uzmanlar, İslam Devleti sonrası dönemde Suudi Arabistan’ın gerilimi azaltmaya çalışacağı ve İran’ın Arap komşularıyla ilişkilerinin normale döneceğine inansa da ticaret alanında pratikte yaşanan sıkıntılar İran yönetimi ile İranlı şirketleri yeni bölgesel ortaklıklar aramaya itiyor.

İran Merkez Bankası’nın dış ilişkilerden sorumlu başkan yardımcısı şubatta yaptığı açıklamada BAE bankalarının İranlı iş adamlarına engel çıkardığını ve İran’ın alternatif güzergâhlar aradığını söylemişti. Bazı yorumlara göre İran riyalinin son dönemde serbest piyasada değer kaybetmesinde BAE ve İran bankaları arasında işlemlerin aksaması da etkili oldu.