AK Parti’nin 10 Nisan’daki grup toplantısında beklenmedik bir olay yaşandı. Konuşmasını ani bir şekilde yarıda kesen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Eğitim Bakanı İsmet Yılmaz’ı kürsüye çağırdı. Mikrofonlardan uzak durdukları için ikilinin yaklaşık yarım dakika süren konuşması tam olarak duyulmadı. Ancak Bakan’ın bir noktada “deizm hakkında rapor” dediği Erdoğan’ın da buna cevaben “olmaz öyle bir şey, doğru değil” dediği duyuldu.
Söz konusu rapor, Konya’da düzenlenen bir milli eğitim çalıştayında ele alınan, “Gençler deizme kayıyor” başlıklı çalışmaydı. Raporda normalde dindar olmaları beklenen İmam Hatip öğrencilerine ilişkin şaşırtıcı gözlemlere yer veriliyordu: İslam’ın arkaik yorumları, yeni nesli “kötülük meselesi”nde ve daha pek çok soruda ikna edemiyordu. Bu yüzden İmam Hatip öğrencilerinin inançları zayıflamaya başlamış, sonuçta gençler ateizm yerine daha ılımlı bir seçenek olan “deizm”e kaymaya başlamışlardı. Yani bir tanrının varlığını kabul eden ama dinleri yadsıyan felsefeye.
Bu tespitler muhafazakar kesimden tepki çekti. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli raporu kaleme alanlara yüklendi: “Türk gençliğine ateizmin bir önceki istasyonu olan deizm karası çalanlar, yüzleri varsa utansınlar.” Birkaç gün sonra tartışmaya Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş da katıldı. Deizmin “Peygamberi inkar eden felsefi bir düşünce” olduğunu söyleyen Erbaş şu temenniyi dile getirdi: “Benim bu tanımımdan sonra hiçbir gencimizin ve insanımızın sapık ve batıl felsefi bir düşüncenin peşinden gidecek kadar buna itibar edeceğini zannetmiyorum.”
Aslında tanınmış isimlerin açıklamalarıyla son günlerde manşete taşınan deizm tartışması zaten bir süredir Türkiye’nin gündemindeydi. Meseleye işaret eden ilk isimlerden biri, “yenilikçi” ilahiyatçı ve Karar gazetesi yazarı Mustafa Öztürk oldu. Öztürk Karar’da geçen yıl nisan ayında yayımlanan “Deizmin ayak sesleri” başlıklı yazısında altın çağı yaşadıklarını düşünen muhafazakarların önemli bir noktayı gözden kaçırdıklarına dikkat çekiyordu: “Bilhassa genç kuşakların İslami-ahlâki değerler sistemine karşı ilgisiz, hatta mesafeli bir dünya görüşüne meylettikleri gerçeği.”
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.