ABD’nin 8 Mayıs’ta Ortak Kapsamlı Eylem Planı’ndan (OKEP) çekilmesiyle anlaşmayı kurtarmak için diplomatik girişimler yapılıyor. İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, anlaşmanın diğer imzacılarıyla görüşmek üzere Çin, Rusya ve Avrupa’ya gitti.

İran, Çin’in anlaşmada kalacağına dair güvence almaya çalışırken ABD Ticaret Bakanlığı, Amerikalı şirketlere Çin’in en büyük bilişim firmalarından ZTE’ye yedi yıl boyunca parça satmayı yasakladı, ZTE’ye de İran ve Kuzey Kore yaptırımlarını ihlal ettiği için 1,1 milyar dolar ceza kesti. Üretimini sürdürmek için ABD’den parça alımına muhtaç olan şirket iflasın eşiğine geldi. Ancak Başkan Donald Trump şimdi aniden ZTE konusuna çözüm bulmaya yöneldi. Bu gelişmelerin paralel zamanlaması Çin’in desteğini alma konusunda İran’ın zorlu bir konumda olduğunu gösteriyor.

Çin, İran’ın en büyük ticaret ortağı, İran petrolünün en büyük alıcısı ve İran’ın en önemli siyasi ortaklarından biri. İkili ticaret hacmi 2017 yılında bir önceki yıla göre yüzde 13 artarak yaklaşık 37,2 milyar dolara ulaştı. Çin aynı zamanda İran’a yatırım yapan nadir ülkelerden biri. Dünyanın en büyük doğalgaz sahası olan İran’daki Güney Pars bölgesinde 11’inci parsel için imzalanan milyar avroluk anlaşmada Çin’in milli enerji devi CNPC yüzde 30’luk paya sahip. Söz konusu anlaşma OKEP’in ardından sağlanan en büyük enerji anlaşmasıydı. Konsorsiyumun diğer ortağı Fransız Total şirketi ABD’nin yaptırımları nedeniyle çekilmek zorunda kalabilir ve bu durumda CNPC’nin payı daha da artabilir. Çin ayrıca İran’a proje desteği olarak 10 milyar dolarlık bir finansman anlaşmasına imza attı. Bu da nükleer anlaşmadan sonra İran’ın sağladığı en büyük kredi kanyağı oldu.

İlişkilerin siyasi boyutuna gelince Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, OKEP’in uygulamaya girmesinden hemen sonra ocak 2016’da İran’a gitti. Ziyaret sırasında 17 ikili anlaşma imzalandı, ilişkileri ve ticareti geliştirmek amacıyla 25 yıllık bir yol haritası görüşüldü. Taraflar ikili ticaret hacmini 10 yıl içerisinde 600 milyar dolara çıkarma hedefi koydu.