Türkiye Suriye’de yeni bir ikilemle karşı karşıya. PKK’yla bağlantılı Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) kontrol ettiği bölgeler Türkiye’nin başlıca kaygısını oluşturuyor ama Türkiye İdlib’e öncelik vermek durumunda. Zira rejimin İdlib’e düzenleyeceği bir taarruz Türkiye’nin kuzey Suriye’deki varlığını tehlikeye atabilir.

Türkiye’nin 2016-2017’deki Fırat Kalkanı Harekâtı için öne sürdüğü milli güvenlik gerekçeleri makuldü ama İdlib’e olan ilgisini gerekçelendirmesi o kadar kolay değil, özellikle de Astana sürecindeki ortakları İran ve Rusya nezdinde. Hem İdlib hem SDG’yle ilgili hedefleri için yeterli bölgesel destek ve etki gücünden yoksun olan Türkiye, çok muhtemel ki İdlib meselesiyle uğraşırken başlıca kaygısı olan Fırat’ın doğusuna istediği gibi odaklanamayacak.

İdlib operasyonunu önleyen 17 Eylül tarihli Soçi anlaşması geçici bir rahatlama sağlıyor. Bunu kalıcı hâle getirmek için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kendi taahhütlerini yerine getirmesi gerekiyor, yani silahsızlandırılmış bölgenin kurulmasına yardımcı olmak, Türkiye’nin müttefiki olan grupları silahsızlandırmak, teröristleri ayıklamak ve yıl sonuna kadar İdlib’deki ana yolları trafiğe açmak. Bu koşulları, İdlib’deki başlıca güçler olan Heyet Tahrir El Şam, Türkistan İslami Partisi ve Hurras El Din gibi militan gruplara kabul ettirmek kolay bir iş değil.

Bu arada İran’ın önceliği de Fırat’ın doğusunda ABD’yi geri püskürtmek. Tahran’ın hedefi, Türkiye’nin etkisiyle İdlib’de ve ABD güçlerinin üslendiği kuzeydoğu Suriye’de statükoyu eski haline getirmek. Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani Türk ve Rus mevkidaşlarıyla bir araya geldiği 7 Eylül’deki Tahran zirvesinde Suriye’nin bütünlüğüne vurgu yaptı ve “Fırat’ın doğusundaki sıkıntıyı çözmemiz, Amerika’yı buradan çıkarmamız gerekir.” dedi. Dini Lider’in dış politika danışmanı Ali Ekber Velayeti de geçtiğimiz aylarda şöyle demişti: “ABD’nin Fırat’ın doğusuna adım adım yerleşmesine Direniş Ekseni güçleri izin vermeyecek. (…) Er ya da geç Amerikalılar buradan çıkarılacak.” Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani’nin Suriye’deki ABD’li komutanları çekilmeleri için uyardığını iddia eden teyide muhtaç haberler de aynı kapsamda görülebilir.