Türkiye, Suriye krizi boyunca milisleri örgütleme, eğitip donatma ve kullanma konusunda epey tecrübe edindi. Fırat Kalkanı’yla sahaya intikal ettiğinden beri Suriye Milli Ordusu adıyla birbiriyle sorunlu pek çok grubu kontrolü altına aldı. Ancak ne örgütler arası iç çatışmaları bitirebildi ne de hedeflediği düzenli orduyu kurabildi.

Astana, Soçi ve Moskova’da varılan mutabakatlarla terör örgütlerini elimine etme sorumluluğunu üstlenen Türkiye, Rusya’nın baskılarını savuşturmak ve İdlib’e yönelik operasyonları bertaraf etmek için silahlı grupları şekillendirmeye çalışıyor. Bu çerçevede BM’nin terör örgütleri listesindeki Heyet Tahrir El Şam’ın (HTŞ) dönüştürülmesi en önemli mesele. HTŞ’nin ismini değiştirmesi ya da kendini feshetmesi gibi seçenekler tartışıldı. Bir süreden beri de Türk istihbaratı Suriye Milli Ordusu, Ulusal Kurtuluş Cephesi ve HTŞ’in katılımıyla ortak askeri konsey kurulması için uğraşıyor.

Beri tarafta HTŞ İdlib’in hâkim gücü olarak kendini merkeze alan bir siyaset izliyor. Bu siyaset dört boyutta kendini gösteriyor: Birincisi Türkiye ile uyumlu olmaya özen gösteriyor. İkincisi İslamcı grupların yer aldığı Ulusal Kurtuluş Cephesi’ni kendine çekmeye çalışıyor. Üçüncüsü “hedefi Suriye ile sınırlı yerel muhalif güç” imajı yaratmak istiyor. Dördüncüsü El Kaide çizgisindeki örgütleri baskılıyor, bunların kendi aralarında ortak operasyon odası kurmasını önlüyor. Böylece radikalleri bastıran güç görüntüsü yaratıyor. 

Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı ve Barış Pınarı Harekâtlarına katılan Suriye Milli Ordusu’ndaki bileşenler üzerinde kontrol mekanizmaları kurmak nispeten kolay. Bu grupları yağma, fidye, adam kaçırma, haraç gibi suçları işlemekten alıkoyan bir mekanizmadan bahsetmiyoruz. Kontrolden kasıt örgütlerin Türkiye’nin çıkarlarına göre güdülenebilmesi. Ancak HTŞ bir yana Türkiye’nin girişimiyle 2018’de oluşturulan Ulusal Kurtuluş Cephesi içindeki örgütleri koşulsuz Türk çıkarlarına bağlamak kolay değil. Her şeyden önce bu örgütler farklı düzeylerde ideolojik altyapıya sahip.
Ulusal Kurtuluş Cephesi’nin bile neden yoğrulması zor bir yapı olduğunu 10 Ekim’den beri Ahrar El Şam’da yaşanan kavgalar sayesinde bir kez daha görüyoruz.