Türkiye’de 18 yıldır iktidarda bulunan ve son zamanlarda hızlı bir düşüş içine giren Erdoğan liderliğindeki AKP iktidarına dönük plansızlık, savrukluk, abartılı beklentilerle ülkeyi yanlış yatırımlarla büyük zararlara uğratma eleştirilerinin en somut halkalarından birini elektrik enerjisi santral yatırımları oluşturuyor.
Enerjide dışa bağımlı Türkiye’nin ihtiyacını iç kaynaklardan karşılamak iddiasıyla yenilenebilir kaynaklar olan suya, rüzgâra, güneşe dayanan elektrik santrallerinin yapımının abartılı, hesapsız teşviki ile tüketim talebinin çok üstünde bir kapasite oluşurken, bunun bedeli ağır bir doğa yıkımı olarak ödendi. Ama bununla kalmadı, bu plansızlık merkezi bütçeye de ağır maliyetler getirdi.
Bu plansızlığın, savurganlığın önemli bir halkası da nükleer santral. Önemli riskler içerdiği için yıllarca rafta tutulan nükleer enerji yatırımı, Rusya ile güçlendirilmek istenen ilişkilerin bir halkası olarak 2010’larda fiiliyata dönüştürüldü ve eldeki santrallerin kurulu gücünün yarısı atıl durumda iken riskli ve bağımlılık yaratan bir proje olduğu halde nükleer santral inşaatına karar verildi. Bugünün elektrik enerjisi fotoğrafı, bu kararın ne kadar yanlış olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Ama iktidar bundan ders çıkarmak yerine bir nükleer santral inşaatını da Sinop’ta planlıyor.
AKP, iktidara geldiği 2002 sonlarında, önünde altın tepsi içinde IMF eliyle rektifiye edilmiş bir ekonomi bulurken tarihinde görülmediği boyutlarda dış kaynak girişine mazhar oldu ve bu sayede yıllık yüzde 7’yi bulan istikrarlı bir büyüme konjonktürü ile hem ekonomik yönden hem siyaseten yükseldi. Tamamen dış kaynak girişi ile şişen AKP yelkenleriyle gerçekleşen inşaat-konut odaklı bu büyüme, Türkiye’nin enerji tüketimini, özellikle elektrik enerjisi tüketimini hızlandırdı. Ne var ki elektrik enerjisi üretimi, tüketimin çok altındaydı ve Türkiye enerji hammaddesi doğal gazı, ham petrolü, hatta taşkömürünün bir kısmını ithal etmek durumundaydı.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.