Ana içeriğe atla

İsrail’in vurmakta zorlandığı Fordo tesisine dair ne biliyoruz?

Yerin 90 metre altında son derece iyi tahkim edilmiş bir tesis olan Fordo'yu vurabilmek için İsrail'in ABD’nin yardımına ihtiyacı olacağı bildiriliyor.

Iranian short-range missile (Tondar) is test-launched during war games in Qom, 120 kms south of Tehran, on September 27, 2009. Iran test-fired three short-range missiles as the Islamic republic began war games at a time of heightened tension with the West over its controversial nuclear programme. AFP PHOTO/SHAIEGAN/FARS NEWS (Photo by SHAIGAN / FARS NEWS / AFP) (Photo by SHAIGAN/FARS NEWS/AFP via Getty Images)
Tahran'ın 120 kilometre güneyindeki Kum kentinde düzenlenen tatbikatta test atışı yapılan İran yapımı kısa menzilli Tondar füzesi, 27 Eylül 2009. — SHAIGAN/FARS NEWS/AFP via Getty Images

Fordo nükleer tesisi, İsrail-İran savaşında kilit bir nokta olarak öne çıkıyor. İran'ın en kritik, en gizli uranyum zenginleştirme tesislerinden biri olan Fordo’nun yerin derinliklerinde saklı ve bu nedenle İsrail hava kuvvetlerinin ABD’den destek almadan buraya önemli bir zarar vermesi zor.

Fordo hakkında bilinenler

Fordo Yakıt Zenginleştirme Tesisi İran'ın iç kesimlerindeki Kum kentinin yaklaşık 30 kilometre kuzeydoğusunda bulunuyor. İran'ın diğer uranyum zenginleştirme merkezi ise Natanz’da yer alıyor. Dağların altına inşa edilen Fordo, İran'ın en iyi tahkim edilmiş nükleer tesisi olarak biliniyor.

İran Fordo'nun varlığını Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'na (UAEK) 2009’da bildirdi ve bu bildirim, Batılı istihbarat servislerinin tesisi ifşa etmesinin ardından yapıldı. İlk başta Fordo'da nükleer enerji için yeterli derece olan yüzde 5 oranında uranyum zenginleştirmesi yapılacağını iddia eden İran, 2011 yılına gelindiğinde uranyumu yüzde 20 saflık derecesinde zenginleştireceğini açıkladı. Bu oran daha sonra 2015 Ortak Kapsamlı Eylem Planı (OKEP) kapsamında yüzde 5'e düşürüldü. Anlaşmada Fordo’ya 15 yıl süreliğine 1044 santrifüj sınırı getirildi. 2018’de Donald Trump yönetimindeki ABD'nin tek taraflı olarak çekilmesiyle anlaşma çatırdadı.

SUBSCRIBER EXCLUSIVE

Continue reading this exclusive analysis

Original reporting and analysis unavailable elsewhere. Subscribe to AL-MONITOR to read this story and access everything we publish