İsrail’in korkusu: ABD-İran yakınlaşması

Barack Obama yönetimi ile Benjamin Netanyahu hükümeti arasında yaşanan aleni çatışma – ki buna iki liderin kişisel çatışması da dâhil – iki boyuta sahip: görünen boyut ve örtülü boyut.

Çatışmanın açığa çıkmış boyutuna her gün tanıklık ediyoruz. Gün geçmiyor ki ikili ilişkilerde yeni bir kırmızı çizgi aşılmasın. Beyaz Saray Sözcüsü Josh Earnest 18 Şubat’taki medya brifinginde ABD’nin İran nükleer müzakerelerine ilişkin İsrail’le istişareye devam ettiğini, ancak sızdırılan bilgilerin müzakerelerin başarı şansını etkilemesinden kaygı duyduğunu belirtti. Sözcü “İsrail’in bizim müzakere pozisyonumuza dair söylediği bazı şeylerin doğru olmadığı açık.” ifadesini kullandı. Earnest ayrıca ABD’nin müzakerelerde görüşülen hususların bağlam dışına çıkarılmayacağından veya çarpıtılmayacağından emin olmak istediğini kaydetti.

Böyle bir olay tarihte görülmüş değil. Bu hafta görüştüğüm üst düzey bir İsrailli güvenlik yetkilisinin değerlendirmesi şöyle oldu: “Bu durumu andıran tek olay olarak Pollard olayını hatırlıyorum. Ama o olayda Amerikalılar en mahrem noktalarında bir ajan yakalamıştı ve dolayısıyla patırtının haklı bir gerekçesi vardı. Bugün ise işler bu kadar hassas bir kavşaktayken İsrail’e güvenmediklerini açıkça gösteriyorlar. Yani bir bakıma İsrail’i yıllardır şeref konuğu olarak ağırladıkları lüks misafir odasından kapı dışı ediyorlar ve bunu kameraların önünde yapıyorlar. Dudak uçuklatıcı demek bile durumu tarif etmekte yetersiz kalır.”

Perde arkasında ise daha örtük bir çatışma yaşanıyor. Bunun bir tarafında ABD, diğer tarafında ise İsrail, Mısır ve Suudi Arabistan gibi bugüne dek “Amerika’nın Orta Doğu’daki müttefikleri” olarak anılan ülkeler var. Çatışma sessiz, kontrollü ve belki de sadece ima yoluyla yaşanıyor ama kolayca tutuşup patlayabilecek bir temele sahip. Adı geçen ülkelerdeki birçok kaynak, ABD’nin Orta Doğu’daki müttefiklerini değiştirmeye hazırlık yaptığını düşünüyor. Yani Suudi Arabistan, Mısır ve İsrail gidecek; yerlerine İran gelecek.