TAHRAN, İran — Irak’ın başkenti Bağdat’ta 5 Mart’ta özel bir savunma sanayi fuarı açıldı. Katılımcı ülkeler arasında Çin’in etkinliği kayda değerdi. Ancak fuarın belki de en dikkat çekici özelliği, İran Savunma Bakanlığı’nın resmi olarak güçlü bir varlık göstermesi ve çok çeşitli İran yapımı askeri malzemenin görücüye çıkmasıydı. İran’ın resmi haber ajansı IRNA’ya göre İran Savunma Bakanlığı ve İran Savunma Sanayi Kurumu sergilenen teçhizat çeşitliliği bakımından Çin’in ardından ikinci sırada yer aldı.

Nükleer konuyu çözüme bağlayan Ortak Kapsamlı Eylem Planı’na (OKEP) göre İran ekim 2020’ye kadar BM Güvenlik Konseyi’nden onay almadan konvansiyonel silah ticareti yapamayacak. Konvansiyonel teçhizat satışına uygulanan ağır yaptırımlara rağmen İran’ın son yıllarda birçok silah ve askeri teçhizatı tek başına üretebilir duruma geldiği görülüyor. İran ordusunun bugün kullandığı teçhizatın büyük bir bölümü yerli üretimle karşılanıyor. Bu kapasiteyle İran’ın uluslararası silah pazarında ciddi ve etkili bir yer edineceği anlaşılıyor.

İran’ın bölgedeki başlıca siyasi ve askeri müttefikleri olan Irak ve Suriye hükümetleri son yıllarda iç savaş ve terörizmle boğuşuyor. Şam ve Bağdat’ın Batı ülkeleriyle arası açılınca Batı’dan askeri teçhizat tedarikleri de sekteye uğradı. Burada İran devreye girdi. İslam Devleti örgütü 2014 yazında Musul’u ele geçirince Irak güvenlik güçleriyle Kürt Peşmerge kuvvetlerine silah gönderen ilk ülke İran oldu. Irak’a silah tedariki o denli arttı ki Irak’taki paramiliter güçlerin bugün kullandığı tüm yarı ağır silahlar, keskin nişancı silahları ve başka birçok personel ve zırhlı silah çeşidi İran yapımıdır. Son bir yıldır Irak’a T-72S tipi ana muharebe tankları da gönderilmeye başlandı.

Aynı eğilim Suriye’de de gözlemleniyor. Rusya’yla öteden beri askeri iş birliği içinde olan Suriye’nin ordusu, Irak ordusuna kıyasla daima daha gelişkin ve daha iyi donatılmış oldu. Ancak Irak ve Afganistan kökenli paramiliter güçler Suriye’ye girince ve Şam hükümeti cephaneliklerini tüketme riskiyle karşı karşıya kalınca Suriye’de İran yapımı askeri teçhizatlar ortaya çıkmaya başladı. Örneğin Halep’te süren çatışmalarda çok sayıda İran yapımı malzeme tespit edildi. Bunların içinde Safir tipi taktik araçlar, Şahin tipi keskin nişancı silahları ve başka silah türleri var.