چگونه عربستان سعودی از دولت اسلامی فاصله می‌گیرد

سیزده سال پس از آنکه جورج بوش، رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده آمریکا علیه تروریسم اعلام جنگ کرد، اوضاع خاورمیانه چندان قرابتی با  آنچه بتوان یک پیروزی برای او و کشورش خواند، ندارد. در عوض، از قرار معلوم تروریسم به شکل هیولایی خطرناکتر از پیش درآمده و شکل و شمایل دولت اسلامی (داعش) را به‌خود گرفته است.

آنطور که رسانه‌ها می‌گویند، اکنون غربی ها ظاهرا همان حسی را دارند که بعد از یازده سپتامبر 2011 داشتند– و به این موضوع فکر می‌کنند که این نیروی جهادی‌ سنّی  با شاخه‌ای از  اسلام وهابی مرتبط است که از عربستان سعودی نشأت گرفته است. این مسأله بار دیگر به بحث و جدل در میان سعودی‌ها درباره وجود ارتباط میان وهابی‌ها و جهادی‌ها دامن زده است.

پس از بمب‌گذاری  القاعده در ریاض در سال 2003، موضوع رابطه میان تروریسم و افراطی‌گری مذهبی در قلمرو پادشاهی عربستان سعودی مورد بحث های گسترده قرار گرفت و آن دولت، «مرکز گفت‌و‌گوی ملی ملک عبدالعزیز» را در همان سال بنیان نهاد. در جریان دومین نشست گفت‌و‌گوی «افراطی‌گری و میانه‌روی... یک بررسی جامع روشمند» به این نتیجه رسیدند  که برنامه‌های مذهبی در عربستان سعودی نیرویی است که موجب گسترش افراطی‌گری در این جامعه می شود. در نتیجه آن گفت‌و‌گوها، وزارت آموزش و پرورش برنامه درسی مدارس و به‌ ویژه برنامه درسی دینی را تعدیل و اصلاح کرد. اما با توجه به آنکه به‌نظر می‌رسید بخش آموزش پادشاهی عربستان سعودی همچنان تحت تسط اسلام‌گرایان افراطی باقی مانده بود، تردیدها در این مورد که آیا آموزش مذهبی چنانکه باید و شاید تعدیل شده است یا نه، بر جای ماند.