قاطرها به خاطر سرسختی و استقامت خود شناخته میشوند. اما آنها اکنون به عنوان "هم دستانی برای ارتکاب جرم" به اهداف آتش ارتش ترکیه بدل شدهاند. صدها سال است برای مردمی که در شرایط جوی دشوار و کوهستانهای سخت مناطق مرزی ترکیه و عراق زندهگی میکنند، قاطرها بدیهیترین و رایجترین وسیله حمل بار در یک مسیر بازرگانی باستانی هستند. اما با علامت گذاری مناطق مرزی ترکیه و عراق در سال ١٩٢٦، این تجارت مرزی سنتی به عنوان تجارت مرزی قاچاق بازتعریف شد و قاطرها هم به هم دستان صاحبانشان در جرم قاچاق بدل شدند.
دههها پویایی اقتصادی-اجتماعی در مرز ترکیه و عراق اخیرا با رویدادهای نگران کننده مرتبط با مسائل سیاسی درگیر شده است. روستائیان منطقه کردنشین که آنجا زندهگی میکنند میگویند که روز ٢٣ مارس، نزدیک روستای اورتاسو که چندان از اولودره (با نام روبوسکی نیز شناخته میشود) دور نیست، سربازان ترکیه هشت قاطر را با شلیک گلوله کشتهاند. در اولودره و روستاهای اطراف، تظاهرات و اعتراض مردم برای سه روز ادامه داشت، اما سربازان با در دست داشتن حکم دادگاه همچنان به کشتن قاطرها ادامه میدهند. یادآوری کنم که اولودره منطقهای حساس است که روز ٢٨ دسامبر سال ٢٠١١، نیروی هوایی ارتش ترکیه بمباران اشتباهی انجام داد و ٣٤ قاچاقچی محلی را کشت که به اشتباه به عنوان شبه نظامیان حزب کارگران کردستان (پکک) شناسایی کرده بود.
به گفته منابع امنیتی که در منطقه خدمت میکنند و به شرط ناشناس ماندن حاضر به گفتگو با المانیتور شدهاند، از پایان ماه فوریه حجم تبادلات مرزی قاچاق بین ترکیه و عراق رشد قابل توجهی یافته است. این منابع تاکید میکنند که قاچاق کالا در این منطقه دیگر یک فعالیت فردی نیست. قاچاق کالا به تجارتی بزرگ و سازمان یافته بدل شده است که با قطارهای ٢٠٠ تا ٣٠٠ راسی قاطر انجام میشود. به گفته این منابع، پکک برای حفظ فشار روانی روی نیروهای امنیتی که در این منطقه خدمت میکنند، از عملیات قاچاق نهایت استفاده را میبرد و به طور مداوم روستائیان را علیه سربازان تحریک میکند. همان منابع اضافه میکنند که از زمان بمباران اولودره در سال ٢٠١١، مردمی که در طول مرز زندهگی میکنند قاچاق کالا را حق ویژه خود میدانند. هر خانوار در آن منطقه، ٨ تا ١٠ راس قاطر دارند. کسب حداقل یک لیره ترکیه (٣٥ سنت دلار) سود از هر بسته سیگار قاچاق، موجب شده است سیگار سودآورترین کالای قاچاق در این منطقه باشد. با توجه به اینکه، یک قاطر در هر بار سفر میتواند حداکثر ٣٠٠٠ بسته سیگار را حمل کند، هر بار قاطر میتواند ٣٠٠٠ هزار لیره ترکیه معادل ١١٠٠ دلار سود به جیب صاحبش بزند. با داشتن ١٠ قاطر، یک قاچاقچی میتواند با هر بار سفر، سی هزار لیره ترکیه معادل یازده هزار دلار سود کسب کند. البته اتهاماتی هم دال بر اینکه گاهی به زیر شکم این قاطرها سلاح بسته میشود تا تحویل تروریستها شود، مطرح میشود.
منابع امنیتی ترکیه برای تائید اتهامات خود به شواهد بهبود شرایط زندگی روستائیانی که در امتداد مرز زندگی میکنند، اشاره میکنند. آنها میگویند که مقابل خانه هر روستایی، دو یا سه اتومبیل، که حداقل یکی از آنها مدل بالاست، پارک شده است. بنا به گفته منابع ما، در روز درگیری، بعد از اینکه قاچاقچیان به فرمان ایست سربازان که با شلیک آتش همراه بود واکنش نشان دادند درگیری آغاز شد و قاطرها هدف قرار گرفتند. سربازان همچنین گزارش میدهند که روز نهم آوریل، حدود هزار روستایی که توسط شبه نظامیان پکک تحریک شده بودند، در طول مرز راهپیمایی کردند. تظاهر کنندهها توجهی به این هشدار نکردهاند که آنها وارد منطقه نظامی ممنوعه شدهاند و حاضر نشدهاند متفرقه شوند و ١٥ سرباز نیز در اثر سنگ پراکنی آنها، زخمی شدهاند.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.