آیا عراق می‌تواند میانجی خوبی برای عربستان و ایران باشد؟
اگر عربستان برای برقراری روابط مجدد با ایران، از عراق به عنوان میانجی استفاده کند، می‌تواند ارتباط خود را با شیعیان عراقی نیز بهبود بخشد. با این وجود، چرا ریاض از چنین فرصتی استفاده نمی‌کند؟
چندین کشور مانند پاکستان و عمان که به‌نوعی از لحاظ جغرافیای سیاسی مابین تهران و ریاض قرار می‌گیرند، ابراز تمایل کرده‌اند تا به برقراری مجدد رابطه میان ایران و عربستان سعودی کمک کنند. با این حال، بنا بر چندین دلیل، احتمالاً عراق بهترین گزینه برای این میانجی‌گری است.
نخست این‌که بالاگرفتن رقابت میان ایران و عربستان به سال ۲۰۰۳ و هنگام حمله ائتلاف تحت رهبری آمریکا به عراق بازمی‌گردد که توازن قوا در منطقه را به هم ریخت. هفتهٔ گذشته و در حاشیه اجلاس اقتصاد جهانی داووس، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در همین باره ابراز کرد که بی‌ثباتی منطقه «دلیل واهمه عربستان سعودی است و این کشور فکر می‌کند در منطقه ما بعد از سقوط صدام حسین و پس از بهار عربی، نوعی عدم توازن قدرت به وجود آمده است». در کلام مقامات ایرانی، اشارات مکرری به عراق -یا دست‌کم وقایع گذشتهٔ مرتبط با عراق- می‌شود. مقام‌های ارشد ایران از جمله ظریف، بارها به قطع‌نامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل متحد و نقش آن در مباحث و گفت‌وگوهای منطقه‌ای، ارجاع داده‌اند.
دوم، عراق -علیرغم این که صحنه رقابت جدی ایران و قدرت‌های منطقه‌ای و همچنین ایران و آمریکاست- در طول دهه گذشته همواره جایگاهی برای گفت‌وگو نیز بوده است. در واقع، نخستین ارتباط مستقیم و علنی میان ایران و آمریکا پس از قطع ارتباط سیاسی در سال ۱۹۸۰، نه در رابطه با برنامه هسته‌ای، بلکه مرتبط با عراق بود. در پی تلاش مسئولان عراقی، مقام‌های ایرانی و آمریکایی در سال ۲۰۰۷ در بغداد با یکدیگر ملاقات کردند. با این که نتیجه این ملاقات چندان برجسته نبود، یک دستاورد بزرگ آن، شکستن تابو ارتباط ایران و آمریکا محسوب می‌شود. این تابو -علیرغم همکاری پنهان سال ۲۰۰۱ بر سر افغانستان- بعد از آن که جرج دبلیو بوش ایران را «محور شیطانی» خواند، دوباره ایجاد شده بود. تنها دو سال بعد از ملاقات در بغداد، نخستین گفت‌وگوی مستقیم میان ایران و آمریکا بر سر مسئله هسته‌ای در سوییس انجام شد. مضاف بر این، عراق در ماه مه سال ۲۰۱۲ به درخواست ایران، میزبان گفت‌وگوهای تهران با شش قدرت جهانی بود.
سوم، دولت عراق در پی آن است که از تبدیل‌شدن این کشور به صحنه جنگ شدیدترِ قدرت‌های منطقه‌ای جلوگیری کند. در سطح بین‌الملل، هم‌آوایی ایران و عربستان سعودی می‌تواند دست حیدر العبادی، نخست وزیر عراق را در جنگ فرسایشی با داعش بازتر کند و همچنین اعتبار لازم را برای او در تهران، ریاض، آنکارا و واشینگتن به ارمغان بیاورد. در بُعد داخلی نیز عبادی که با مجموعه‌ای از فشارهای سنگین، از جمله در حزب خود، برای قطع رابطه با سعودی روبه‌روست، اگر بتواند گفت‌وگوهای منطقه‌ای را مدیریت کند، جای خود را بازتر خواهد کرد. دولت عراق موضعی متوازن در برابر حملات دوم ژانویه به اماکن دیپلماتیک سعودی در ایران -که باعث قطع رابطه تهران و ریاض شد- اتخاذ کرد. ابراهیم جعفری، وزیر خارجه عراق گفت: «این غیرمنصفانه است که مجرمان را با جمهوری اسلامی ایران که نیروهای امنیتی‌اش در حین دفاع از سفارت و کنسول‌گری عربستان مجروح شدند، برابر بدانیم». او در عین حال از ایران خواست که «وظایف قانونی‌اش را در قبال تعقیب مجرمانی که به سفارت عربستان حمله کردند، به جا آورد و این افراد را به دست عدالت بسپارد».
