Rusya ile Suudi Arabistan arasında gerilim yükseliyor

ABD, Rusya’nın Orta Doğu’daki başlıca rakibi olarak görülürken ikinci sırada Suudi Arabistan sayılabilir. Moskova, Washington’a duyduğu güvensizliğin bir benzerini de Suudilere karşı duyuyor. Rus yetkililer ve yorumcular, komşu ülkelerde, Rusya’nın çevresinde ve hatta içindeki pek çok sorunda Suudi parmağı olduğunu düşünüyor. Bu nedenle Rus-Suudi geriliminin yakın zamanda azalması beklenmiyor.

İkili ilişkilerdeki bazı sıkıntılar, Suudi Arabistan’ın uzun yıllardır ABD’nin Orta Doğu’daki en yakın ve en güçlü müttefiklerinden biri olmasından kaynaklanıyor. Ancak Rusya’nın canını sıkan sorunlar sadece Suudi Arabistan’ın Washington’la ortak hareket ettiği konularda baş göstermiyor. Suudilerin ABD ile görüş ayrılığına düştüğü konular da Rusya için sorun oluşturabiliyor. Örneğin Suudilerin Suriye’de militanlara verdiği destek hem Washington hem Moskova tarafından kabul edilmez bulunuyor.

Rusya’nın Suudi Arabistan’a güvensizliğinin temelinde büyük ölçüde Suudilerin Soğuk Savaş döneminde ABD ile iş birliği hâlinde Sovyetlerin 1979’da işgal ettiği Afganistan’da mücahit savaşçıları desteklemesi yatıyor. Bu, Rusya için geçmişte kalan bir sıkıntı değil, hâlen devam eden uzun vadeli bir sorun. Bu sorunun yansımaları, Sovyetlerin dağılmasından sonra Tacikistan’da yaşanan iç savaşta, kargaşanın hüküm sürdüğü Afganistan’ın terör ihraç etmesinde, Avrasya bölgesinde terör ve uyuşturucunun yayılmasında ve 11 Eylül saldırılarının akabinde ABD ve NATO’nun Orta Asya’daki uzun vadeli varlığında etkili oldu.

Ancak Rusya bakımından en olumsuz etki Afganistan’daki durumun Rusya’nın kendi içindeki Kuzey Kafkasya bölgesine, bilhassa Çeçenistan, Dağıstan ve İnguşetya’ya yansıması oldu. Rus yetkililerin uzun zamandır dile getirdiği iddialara göre Afganistan’dan gelen El Kaide teröristleri bu bölgelerde faaliyet göstermekle kalmıyor, Moskova dâhil Rus kentlerinde düzenlenen saldırılara yardım ediyor.