Tahran’da 15 Temmuz’un son saatleri yaşanırken İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif telefondaydı. Hattın diğer ucunda darbeyle devrilme tehlikesi yaşayan Türk hükümetinin Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu vardı. Aynı dakikalarda İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi (UGYK) Sekreteri Ali Şamkani de bir başka telefonun başında Ankara’daki güvenlik yetkilileriyle görüşüyordu. İran’ın bölgesel askeri birimi Devrim Muhafızları Kudüs Gücü’nün Komutanı Kasım Süleymani ise gelişebilecek senaryoları takip ve incelemekle meşguldü.
Kimliğinin gizli kalması kaydıyla Al-Monitor’a konuşan İranlı bir yetkili şu bilgileri verdi: “Artık sır değil. Zarif, Şamkani ve Süleymani yüksek yerlerden gelen talimatları yerine getiriyordu. Yönetimin tamamı fazlasıyla endişeliydi. Türkiye komşumuz. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve hükümeti İran’ın güçlü ortakları. Ülkelerimiz arasında güçlü kardeşlik bağları var. Dolayısıyla böyle kritik bir durumda en azından dayanışma göstermek, ihtiyaç duyabilecekleri yardımı önermek istedik.”
UGYK, darbecilerin 15 Temmuz gecesi harekete geçmesinden birkaç saat sonra Türkiye’deki gelişmeleri görüşmek için toplandı. Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin başkanlık ettiği toplantının ardından Şamkani darbe girişimini açıkça kınadı ve İran medyasına şöyle konuştu: “Meşru Türk hükümetini destekliyoruz. İster iç kaynaklı ister dış destekli olsun her türlü darbeyi reddediyoruz. Türkiye’deki olayların sonucunu halkın iradesi, varlığı ve siyasi partilerin teyakkuzu belirledi. Darbe bunların katkılarıyla önlendi. (…) Ayrıca bu duruşumuz Türkiye’ye özel değil. Aynı duruşu Suriye’de de sergiliyoruz. Bölgede tüm ülkelere yönelik tutumumuz aşiretçi, mezhepçi veya babadan oğula geçen yönetimler değil her zaman halkın iradesinden yanadır ve bu da demokrasi demektir.”
İranlı bir siyasetçi ise Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Türkiye’de darbe İran’ın kabul edebileceği bir şey değil. Suriye konusunda, bazen de Irak konusunda anlaşmazlıkların olduğu doğru ama İran’la Türkiye arasında ikili bir sorunun olmadığı bir gerçek. Nitekim ilişkiler hep ileriye gidiyor. Kaldı ki İran güç kullanarak sağlanmak istenen her türlü değişime karşıdır, özellikle de o hükümet demokratik yollardan seçildiyse.”
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.