Musul’un kurtuluşu niçin İD’in sonu olmayacak?

Musul’un “kambur” diye bilinen harap minaresinin altında bugün kentin tarihi camisinin yıkıntıları yatıyor. Ulu Nuri Cami sekiz asır önce Müslüman önder Nureddin Zengi tarafından inşa edilmişti. Zengi, Sünniliğin Şiilik karısında galip gelmesine katkıda bulunmuş ve Haçlılarla savaşan Eyyubi hanedanı kurucusu Selahaddin’in 1187 Hıttin Muharebesi’yle Kudüs’ü almasının yolunu açmıştı.

Haçlıların Müslüman topraklarını tarumar ettiği o yıllarda Müslüman dünyasının önderliği bölünmüş ve zayıf düşmüştü. Bir tarafta Bağdat’taki Abbasi hanedanı, diğer tarafta Kahire’deki Fatımi yönetimi vardı. Bunun dışında Acem topraklarından Musul ve Halep’e kadar dağılmış ufak Müslüman prenslikler vardı. Şii-Sünni kavgası da bu dönemde doruğa ulaştı. Zengi, günümüz Irak ve Suriye topraklarında Musul’dan Halep’e kadar egemen olan Şii Hamdani hanedanını mağlup ederek üstünlüğün yeniden Sünnilere geçmesinde önemli bir rol oynadı.

Musul tarih boyunca jeopolitik açıdan önemli oldu. Moğollar, Timur orduları, Osmanlılar, Persler kenti ya ele geçirdi ya da bu uğurda mücadele etti. Arapçada “Musul” kelimesi “bağlayan” anlamına geliyor. Nitekim 12’nci yüzyılda yaşamış olan ünlü Arap coğrafyacı ve yazar Yakut El Hamavi, Musul’u “Irak’ın kapısı, Horasan’ın anahtarı ve Azerbaycan’a giden yol” diye tarif eder. “Ülkeler Sözlüğü” isimli kitabında Hamavi şöyle der: “Ben her zaman dünyada üç büyük şehir olduğunu işittim: Batı’nın kapısı olan Şam, Doğu’nun kapısı olan Naşipur ve Doğu’yla Batı arasındaki ana yol olan Musul.”

Tüm bu tarihsel unsurlar, İslam Devleti’nin (İD) 2014’te niçin Musul’a yöneldiğini ve kentin bugün kurtarılmış olmasının önemini anlamak için gerekli. İD ayrıca tarihle nostaljik bağları da canlandırmaya çalışıyordu ve bunun insanları örgüte çekmekte muazzam bir etkisi oldu. Musul bu açıdan da İD liderleri için büyük bir önem taşıyordu.