ABD-Rusya diyaloğunun son dönemde yoğunlaşması, Kremlin’in Başkan Donald Trump’la ilişkilerinde İran’ı pazarlık konusu yapabileceği yorumlarını yeniden canlandırdı. Genel anlamda iddia o ki ABD’nin siyasi ve ekonomik baskısı altında olan Moskova, bu baskının hafifletilmesi karşılığında Tahran’dan siyasi desteğini çekebilir. Ancak bu tür yorumlara ihtiyatla yaklaşmak gerekir.
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun 14 Mayıs’taki Rusya ziyareti Kremlin’i gerçekten memnun etti. Burada bir abartı yok. Özel savcı Robert Mueller’ın martta sunduğu raporun ardından Rus tarafı ABD’yle iletişim kanallarının canlanmasını umuyordu. Pompeo’nun Soçi’ye gelişi, ikili ilişkilerde “ciddi bir yaklaşım” tesis edileceği, tarafların taviz vermeye, uzlaşmaya daha meyilli hale geleceği beklentisi yarattı. Bu tip uzlaşılara varmak için tarafların elinde bazı pazarlık kozlarının olması lazım. Nitekim Amerikalı yetkililer de İran’ı Kremlin’in cephanesinde bir “takas malzemesi” olarak algıladılar.
Pompeo’nun ziyaretinden kısa süre sonra çeşitli spekülasyonlar başladı. Bloomberg’e göre Rusya İran’a S-400 füze sistemlerini vermeyi reddetmişti. Başkaları ise Moskova’nın dünya petrol piyasasındaki çıkarlarına işaret ederek İran’a yönelik baskının artmasından Moskova’nın da bazı faydalar sağlayacağını öne sürdüler. Bu tezin mantığına göre İran’ın petrol ihracatının düşmesi Rusya’ya, Viyana anlaşması kapsamında petrol üretim kotasının artırılmasını istemek için gerekçe sağlayacaktı. Viyana anlaşması olarak bilinen düzenlemede OPEC üyeleri ile başını Rusya’nın çektiği OPEC dışı bazı ülkeler petrol fiyatlarını yüksek tutmak amacıyla üretimlerini sınırlandırmayı kabul ediyor. Rusya’nın petrol üretimini artırması, devlet şirketi Rosneft başta olmak üzere Rus petrol üreticilerini memnun eder. OPEC’le yapılan anlaşmadan, dayatılan üretim kotalarından hoşnutsuz olan bu şirketler, defalarca üretimin artırılmasını talep ettiler.
Ancak Pompeo’nun ziyaretini izleyen bazı gelişmelerin de gösterdiği gibi Rusya, rejim değişikliği şöyle dursun, ABD’nin İran’a yönelik “azami baskı” politikasını destekleme niyetinde değil.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.